فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آب به‌عنوان منبعی حیاتی در کشاورزی پایدار، به‌ویژه در مناطق خشک مانند بخش مرکزی شهرستان ماه‌نشان، نقش کلیدی دارد. این پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد همبستگی، ادراک کشاورزان از ارزش اقتصادی آب و تأثیر آن بر انتخاب روش‌های آبیاری را بررسی کرد. جامعه آماری شامل 1451 کشاورز از 14 روستای منتخب از میان 56 روستا و در سال 1404 بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی و فرمول کوکران، 306 نفر انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه با روایی محتوا و پایایی (آلفای کرونباخ 79/0) جمع‌آوری و با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون/اسپیرمن، رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد 4/64 درصد کشاورزان از روش‌های سنتی، 7/13 درصد از روش‌های مدرن و 9/21 درصد از روش‌های ترکیبی استفاده می‌کنند. روش‌های مدرن با مصرف آب کم‌تر (4200 مترمکعب/هکتار) و عملکرد بالاتر (3900 کیلوگرم/هکتار) کارایی بیش‌تری دارند. ادراک ارزش اقتصادی آب (میانگین 4.10 برای درک اهمیت آب) و تحصیلات (35/0=β) تأثیر معنی‌داری بر پذیرش روش‌های مدرن دارند، اما موانع مالی (3/72 درصد) و زیرساختی (7/58 درصد) مانع پذیرش هستند. نتیجه‌گیری کلی نشان می‌دهد تقویت آگاهی، آموزش و سیاست‌های حمایتی می‌تواند به بهبود مدیریت آب و پایداری کشاورزی کمک کند. پیشنهاد می‌شود آموزش، یارانه مالی و توسعه زیرساخت دیجیتال برای ترویج آبیاری قطره‌ای و پایداری کشاورزی تقویت شود.