برآورد نیاز آبی تالاب شادگان با استفاده از پایش ماهواره‌ای پوشش گیاهی و تحلیل هیدرواکولوژیکی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، فاضلاب و محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 گروه مهندسی آب، فاضلاب و محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jwim.2025.404071.1267
چکیده

زمینه و هدف این پژوهش به نقش مهم هیدرولوژیکی و اکولوژیکی تالاب شادگان در حفظ کارکردهای طبیعی خلیج‌فارس مربوط می‌شود. این تالاب دارای تنوع بالایی از گیاهان و جانوران آبزی است و به‌عنوان مهم‌ترین سایت تخم‌گذاری اردک مرمری در جهان شناخته می‌شود. هدف این پژوهش، یافتن تناسب صحیح در تخصیص آب به تالاب برای حفاظت از کارکردهای زیست‌محیطی آن و نیز تخصیص آب به زمین‌های کشاورزی بالادست به‌منظور افزایش بهره‌وری کشاورزی است. بر همین اساس، هدف اصلی تعیین و محاسبه نیاز آبی تالاب شادگان براساس متغیرهای پایش گیاهی است. روش پژوهش شامل استفاده از سامانه Google Earth Engine و تصاویر ماهواره‌ای Landsat-7 و Landsat-8 بود. به‌کمک این ابزارها شاخص‌های NDVI و NDWI منطقه موردمطالعه محاسبه شدند. یافته‌ها نشان داد که نیاز آبی سالانه تالاب شادگان در سه سطح به‌ترتیب ۸۲۱، ۱۶۵۲ و ۲۸۸۷ میلیون مترمکعب در سال است. این تالاب علاوه بر دریافت آب از رودخانه جراحی، بخشی از نیاز خود را نیز از رودخانه رامهرمز تأمین می‌کند که طبق گزارش‌ها معادل ۶۲ درصد از کل منابع آبی آن است، بنابراین سه سطح نیاز آبی پس از اعمال این ضریب به‌ترتیب ۵۰۹، ۱۰۲۴ و ۱۷۸۹ میلیون مترمکعب در سال محاسبه شد. این مقادیر به‌ترتیب معادل ارزش اقتصادی ۱۷۴۱، ۲۲۷۳ و ۲۵۶۸ میلیارد تومان در سطح یک، دو و سه هستند. هم‌چنین پایش پوشش گیاهی نشان داد که متوسط سالانه سطح سبز منطقه موردمطالعه از ۴۸۴ کیلومترمربع در سال ۲۰۰۲ به ۲۱۶ کیلومترمربع در سال ۲۰۱۸ کاهش یافته است.