فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به روند فزاینده و غیرقابل کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی، بازاندیشی در طراحی گزینه اقدامات موردنیاز برای مدیریت منابع آب با هدف بهره­‌مندی حداکثری از ظرفیت مشارکت جمعی بهره‌برداران ضروری است. این پژوهش با بهره­‌گیری از چارچوب سیستم‌های اجتماعی–اکولوژیکی و فرضیات حاکم بر خودسازماندهی بازیگران، در نبود رویکردهای تحلیلی پیش‌نگر و نظام‌مند، به تحلیل نحوه تأثیرگذاری مداخلات سیاستی بر ۱۰ متغیر مؤثر بر ظرفیت مشارکت جمعی کشاورزان در حوضه آبریز قره‌سو پرداخته است. بر این اساس، روابط علّی میان گزینه­‌های اجرایی سند سازگاری با کم­آبی با متغیرهای کلیدی مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که در دوره ۱۸ ساله موردبررسی، پایداری اجتماعی در غیاب مشارکت جمعی و عدم هم‌سویی هدف‌مند میان سیاست‌های بخش آب و کشاورزی، تهدیدی برای پایداری اکولوژیکی در منطقه است. در سیستم اجتماعی–اکولوژیکی درهم تنیده حوضه قره­سو، حل این چالش نیازمند تحلیل اثر تجمعی مداخلات بر متغیرهای سیاست‌پذیر شامل "دانش بهره‌برداران"، "قوانین منتخب جمعی" ، "رهبران محلی"،  "اعتماد کشاورزان" و "بهره‌وری سیستم" و متغیرهای زمینه‌ای شامل "اهمیت منبع برای کشاورز"، "تغییرپذیری آب زیرزمینی" و "تعداد خانوار کشاورزان" است. این پژوهش به شیوه­ای کاربردی امکان ارزیابی استقرار مدیریت مشارکتی آب در راستای اجرای بند "ت" ماده ۴۰ قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت را در حوضه­‌های آبریز فراهم می‌سازد.