تحلیل گفتمان؛گفتمان های علم در ایران عصر پهلوی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه جامعهشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 ۲- استادیار،گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران، ms.mehraen@gmail.com
3 استاد تمام، گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
چکیده
هـدف این مقاله بررسی شرایط شکلگیری میدان منازعات گفتمانی درباره علم و فناوری در ایران معاصر (ایران عصر پهلوی) است و میکوشد به این دو پرسش اساسی پاسخ دهد: الف) گفتمانهای علم و تکنولوژی موجود در میدان منازعه گفتمانی در ایران عصر پهلوی از چه محتوا و جهتگیری برخوردار بودند و چه عواملی به این محتوا و جهتگیری شکل بخشیدهاند؟ و ب) چه شرایط اجتماعی زمینه ساز شکلگیری این میدان منازعه گفتمانی و گفتمانهای موجود در آن شدند و شرایط بیرونی لازم برای تولید گفتمانها را فراهم آوردند؟ محقق برای پاسخ به این پرسشها باید نشان دهد که چه شرایط اجتماعی زمینهساز تولید عینی گفتمانها میشوند و در مرحله بعد نشان دهد محتوا و جهتگیری گفتمانها تحت تاثیر چه عواملی شکل میگیرند و پس از طرح یک مدل نظری ترکیبی، به بررسی دقیق تحولات اجتماعی و فرهنگی ایران در دوره زمانی مورد نظر پرداخته و میکوشد نشان دهـد که اگر چه به وجود آمدن بحران در نظم اخلاقی جامعه، بسیج منابع و شکلگیری زنجیرههای تعامل برای شکلگیری فرآیند تولید و تحول گفتمان ضروری است، محتوا و جهتگیری گفتمانها تحت تأثیر عواملی همچون افق اجتماعی گفتمان، محدودیتهای استدلالی آن، محدودیتهای انگیزشی آن، گفتمانهای رقیب موجود در بافت گفتمانی جامعه و بالاخره نوع سرمایه فرهنگی سوژه تولیدکننده گفتمان تعیین میشود. از منظر روششناختی، محقق میکوشد با استفاده از روش ترکیبی شامل روش مطالعه موردی تاریخی و روش تحلیل گفتمان به آزمون فرضیههای خود بپردازد.
