واکاوی آماری بارش‌های زمستانه در حوضه آبریز دز

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

doi
10.22059/jwim.2025.403277.1263
چکیده

این پژوهش به بررسی تغییرات توزیع و کمیت بارش زمستانه در 18 ایستگاه واقع در حوضه‌ آبریز دز، غرب ایران طی دوره 2024-1975 پرداخته است. نتایج حاصل از آزمون من-کندال اصلاح‌شده نشان می‌دهد که ۵۰ درصد ایستگاه‌ها (نُه ایستگاه از جمله تخت‌دره، کشور و تنگ‌پنج) روند کاهشی معنی‌داری در سطح ۵ درصد داشته‌اند. براساس شیب سن، شدیدترین کاهش‌ها (بیش از ۳ میلی‌متر در سال) در ایستگاه‌های تنگ پنج بختیاری، تله‌زنگ و کشور رخ داده که در مجموع به کاهشی بیش از ۱۵۰ میلی‌متر در طول دوره مطالعه منجر شده است. تغییرات زمانی بیش‌تر در دو مقطع ۱۹۹۰ و ۲۰۰۶ متمرکز بوده که نشان‌دهنده تأثیر عوامل بزرگ‌مقیاس اقلیمی است. علاوه بر این، تحلیل توزیع آماری داده‌ها قبل و بعد از زمان تغییر روند، نشان‌دهنده تغییر در نوع توزیع (مانند تغییر از ویبل به لاگ-نرمال براساس آماره کلموگروف-اسمیرنف) و تغییرات قابل‌توجه در شاخص‌های آماری مانند واریانس و چولگی در بسیاری از ایستگاه‌ها بوده است. این یافته‌ها همسو با پیش‌بینی‌های گزارش‌های IPCC و مطالعات منطقه‌ای دیگر است و نشان می‌دهد کاهش بارش زمستانه یک چالش بزرگ‌مقیاس با پیامدهای جدی برای منابع آب منطقه است. هم‌چنین نتایج نشان‌دهنده تغییرات فرم تابع توزیع و تغییرات شدید چولگی در زیربازه بعد از زمان تغییر روند است.