فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش تقاضای آب و برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی در دشت قزوین منجر به افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی و پیامدهای نامطلوب زیست‌محیطی شده است. از سال ۱۴۰۲، بازار سهم آب شامل بازارهای بهره‌وری (فروش آب از کشاورزی به صنعت) و ثانویه (فروش آب از کشاورزی به کشاورزی) به‌منظور افزایش بهره‌وری و حفاظت از منابع آب زیرزمینی در این استان راه‌اندازی شده است. این پژوهش به‌منظور شناسایی عوامل مؤثر بر میزان عرضه، تقاضا و تخمین تابع عرضه، تقاضا و برآورد قیمت تعادلی آب انجام شده است. با استفاده از داده‌های مربوط به حجم آب معامله شده، قیمت فروش، هزینه‌های تولید، مشخصات چاه، تکنولوژی‌های آبیاری، سهم آب سالیانه، سطح زیر کشت، ضریب ذخیره، درآمد کشاورزان و دما از تیرماه ۱۴۰۲ تا آذرماه ۱۴۰۳، توابع عرضه و تقاضا با روش رگرسیون حداقل مربعات معمولی برآورد شدند. ضریب قیمت در تابع تقاضا معادل 663/0- و در تابع عرضه معادل 091/2- است. از برابر قراردادن تابع عرضه و تقاضا، قیمت تعادلی آب در بازار ثانویه 4682 تومان برآورد شد و نتایج تحلیل حساسیت نشان داد که قیمت تعادلی نسبت به دما حساسیت بالایی دارد و هم‌چنین قیمت تعادلی برآوردشده در بازار آب بیش‌تر از خسارت اضافه‌برداشت آب در این دشت است و این موضوع می‌تواند موجب کاهش تمایل کشاورزان به خرید آب از بازار ثانویه و افزایش برداشت غیرمجاز منابع آب زیرزمینی شود. لذا توصیه می­شود قوانین خسارت اضافه‌برداشت آب از چاه­های مجاز مورد بازنگری قرار گیرد.