همبستگی کانونیکال توسعه بر نابرابری در ایران
نویسندگان
1 دکترای جامعه شناسی ، پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جامعه شناسی ، پژوهشکده امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22080/ssi.2022.24260.2034چکیده
اهداف: نسبت میان توسعه و نابرابری در ایران معاصر همواره از موضوعات مهم و چالشبرانگیز بوده است که اذهان بسیاری از اندیشمندان جامعه ایران را به خود مشغول داشته است. در همین راستا، در مطالعة حاضر تلاش شده است با تکیه بر تحلیل همبستگی کانونیکال، ارتباط میان مجموعه متغیرهای سازنده سازه توسعة اقتصادی_اجتماعی و مجموعه متغیرهای سازنده سازه نابرابری اجتماعی در جامعة ایران مورد بررسی تجربی قرار گیرد. روش مطالعه: با توجّه به ماهیت موضوع و همچنین پرسش اصلی، پژوهش حاضر از حیث نوع مطالعه، تبیینی می باشد که از روش تطبیقی ِکمّی درونکشوری با واحد تحلیل "ایران/ سال" برای دورة زمانی 1368 تا 1398 استفاده شده است. یافته ها: مقدار ضریب همبستگی کانونیکال برای ریشه اصلی اول معادل 898/0 بوده است که مبین رابطهای قوی بین ترکیبی از دو مجموعه متغیرهای نشانگر سازههای توسعة اقتصادی_اجتماعی و نابرابری اجتماعی است. مجذور این همبستگی معادل با 806/0 بدست آمد که مبین آن بود که مجموعة متغیرهای سازنده توسعة اقتصادی _ اجتماعی توانستهاند حدود 81 درصد از تغییرات مجموعة متغیرهای سازنده نابرابری اجتماعی را پیشبینی و تبیین کنند. مقدار ضریب همبستگی کانونیکال تابع دوم نیز معادل 692/0 بدست آمد که با توجه به سطح معناداری آن مورد تفسیر قرار گرفت. نتیجه گیری: نتایج همبستگی کانونیکال ریشه اول نشان داد که رابطهای بسیار قوی (با ضریب همبستگی 90/0) میان ترکیبی خطی از دو مجموعه از متغیرهای سازنده توسعة اقتصادی-اجتماعی و نابرابری اجتماعی در ایران وجود داشته که از لحاظ آماری نیز کاملاً معنادار بوده است. نتیجه نهایی آن که، افزایش شاخصهای توسعة اقتصادی-اجتماعی در دورة زمانی 1368 تا 1398 در ایران، احتمال عمیقتر شدن میزان نابرابری اجتماعی را بشدت افزایش داده است.