مطالعه جامعهشناختی سمنهای مریوان: از مطالبهگری و روشنگری تا سیاست هویت
نویسندگان
1 استادیار گروه جامعهشناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار گروه جامعهشناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3 دانشآموخته کارشناسی ارشد رشته جامعهشناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22080/ssi.2023.25594.2122چکیده
اهداف: سازمانهای مردمنهاد (سمن) به مثابه پدیدههای نوظهور در واکنش به ناکارآمدی بخش خصوصی و دولتی و در پاسخ به ملزومات گفتمان توسعه در نیمه دوم قرن بیستم گسترش یافته و امروزه به عنوان یکی از مهمترین بازیگران جامعه مدنی نقش انکارناپذیری در توسعه مشارکتی و دموکراسی ایفا میکنند. در این چارچوب مقاله حاضر به مطالعه سازمانهای مردم نهاد شهر مریوان از خلال بیانیههایی میپردازد که این نهادها در طول یک دهه اخیر منتشر کردهاند. بیان نظری موضوع با بررسی ادبیات موجود و با استناد به نظریههای جامعه مدنی، سرمایه اجتماعی و نظریه جنبشهای اجتماعی جدید صورتبندی شده است. روش: این مطالعه به شیوه اسنادی و با کاربرد تکنیک تحلیل محتوا به اجرا درآمده است. واحد تحلیل بیانیههایی است که تعدادی از سمن-های مریوان در فاصله 1391 تا 1400 منتشر کردهاند. یافتهها: بر طبق یافتهها عمده بیانیهها به صورت جمعی و مشترک منتشر شده و سمنهای محیط زیستی، علمی، اجتماعی و فرهنگی بیشترین مشارکت را در آن داشتهاند. «محیط زیست»، «زنان» و «جامعه مدنی» موضوعاتی است که بیشترین اهمیت و اولویت را برای سمنها دارد. لحن بیانیهها بیانگر موضع مطالبهگرانه (انتقادی) از نهادهای حکومتی و ایفای نقش روشنگرانه نسبت به جامعه است. سیاست هویت و به عبارتی سیاسی شدن سمنها متأثر از هویت کردی از دیگر یافتههای مهم این مقاله است. نتیجهگیری: به طور کلی سمنهای مریوان در بستر شرایط موجود توانستهاند نقشها و کارکردهای مورد انتظار از سازمانهای جامعه مدنی را به خوبی ایفا کنند.
