بررسی برخی از نیازهای بوم‌شناختی گونه مرتعیOnobrychis melanotricha Boiss. در استان اصفهان

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،اصفهان، ایران

2 محقق، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان، ایران

3 استادیار، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران

doi
10.22092/ijrdr.2022.127215
چکیده

     شناخت ویژگی‌های اکولوژیکی گونه‌های ‌گیاهی و چگونگی واکنش آنها به عوامل محیطی، اطلاعات لازم را برای مدیریت پوشش‌گیاهی و اصلاح مراتع‌ فراهم می‌کند. در این پژوهش، به مطالعه نیازهای اکولوژیک گونه اسپرس (Onobrychis melanotricha Boiss.) با تأکید بر عوامل اکولوژیک مؤثر بر تغییرات پوشش‌گیاهی و بررسی پاسخ این گونه به تغییرات عوامل اکولوژیکی، با استفاده از روش آنالیز تطبیقی‌متعارفی پرداخته شد. برداشت اطلاعات در سال 1397 در 19 سایت مطالعاتی در غرب و جنوب استان اصفهان انجام شد. در هر سایت، نمونه‌برداری پوشش گیاهی به روش نمونه‌گیری تصادفی- سیستماتیک در 30 پلات یک مترمربعی که در طول 3 ترانسکت 200 متری مستقر شده بود، انجام و نمونه‌گیری خاک از عمق 30-0 سانتیمتر در هر سایت انجام گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS17 و CANOC4.5 انجام شد. استفاده از مدل‌جمعی تعمیم‌یافته با توزیع خطای پوآسون برای هر یک از متغیرهای‌محیطی، نشان داد که عوامل محیطی شامل ارتفاع، درصد رس، بارندگی، درصد ماده آلی، فسفر و درصد شن و میانگین دمای سالانه در سطح احتمال خطای 1 درصد بر پوشش این گونه اثر معنی‌دار دارند. این گونه بیشتر بر روی خاک‌های نیمه‌عمیق تا عمیق با بافت متوسط تا نیمه‌سنگین پراکنش دارد. محدوده ارتفاعی بهینه برای رشد این گیاه 3200-1600 متر از سطح دریا و بارش بهینه برای این گیاه 370 میلیمتر بوده است. درمجموع، نتایج این پژوهش در تعیین نیازهای اکولوژیکی گونه مورد نظر کارایی قابل قبولی داشت که می‌تواند در مدیریت پوشش‌گیاهی و عملیات اصلاح مراتع در مناطق مشابه مورد توجه مدیران منابع‌طبیعی قرار گیرد.