ارزیابی ویژگی‌های شیمیایی و اثر ضدقارچی اسانس‌ اسطوخودوس فلس‌دار (Lavandula sublepidota) بر کپک‌های عامل پوسیدگی و فساد میوه‌ توت فرنگی طی انبارمانی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

2 استادیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

doi
10.48311/fsct.2026.84088.0
چکیده

میوه توت‌فرنگی نسبت به فساد قارچی بسیار حساس است. در این راستا، استفاده از ترکیبات با منشأ طبیعی که دارای فعالیت ضد قارچی بالقوه هستند (مانند اسانس‌های گیاهی)، می‌تواند راه‌حل مؤثری برای کنترل و پیشگیری از بیماری‌های پس از برداشت میوه توت‌فرنگی باشد. در این مطالعه، فعالیت ضد قارچی اسانس اسطوخودوس فلس­دار (Lavandula sublepidota) بر روی گونه‌های قارچی که باعث پوسیدگی توت‌فرنگی می‌شوند، یعنی آسپرژیلوس نایجر، رایزوپوس استولونیفر و بوتریتیس سینه­را، مورد ارزیابی قرار گرفت. ترکیبات شیمیایی، محتوای فنول کل و فلاونوئیدها و فعالیت آنتی‌اکسیدانی اسانس نیز تعیین شد. اسانس اسطوخودوس فلس­دار غنی از لینالول (85/43 درصد) بود. میزان فنول و فلاونوئید کل اسانس به ترتیب mg GAE/g 29/86 و mg QE/g 52/21 بود. اسانس اسطوخودوس فلس­دار فعالیت قابل‌توجهی در مهار رادیکال آزاد DPPH (53/61 درصد) و ABTS (85/69 درصد) داشت. نتایج ضد قارچی نشان داد که بوتریتیس سینه­را حساس‌ترین گونه قارچی به اسانس بود. قطر هاله عدم رشد در روش دیسک و دیفیوژن آگار برای این سویه به ترتیب 30/13 میلی‌متر و 35/14 میلی‌متر بود. علاوه بر این، غلظت کمتری از اسانس برای مهار رشد یا کشتن بوتریتیس سینه­را مورد نیاز بود؛ بطوریکه، حداقل غلظت مهارکنندگی و قارچ­کشی برای این سویه به ترتیب  4 و 128 میلی‌گرم در میلی‌لیتر به دست آمد. بر اساس نتایج، اسانس اسطوخودوس فلس­دار می‌تواند به عنوان یک عامل ضد قارچ طبیعی برای جلوگیری از رشد قارچ‌های بیماری‌زا بر روی میوه توت‌فرنگی و افزایش ماندگاری آن استفاده شود.