ارزیابی دیدگاه گروداران اصلی از اجرای طرحهای مرتعداری: مطالعه موردی شهرستان تربت جام
نویسندگان
1 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، پژوهشکده آب و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشآموخته کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استادیار و عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، پژوهشکده آب و محیطزیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22092/ijrdr.2022.127217چکیده
آگاهی از دانش و نگرش گروداران مراتع نسبت به مشکلات و مدیریت این اکوسیستم، برای تصمیمسازی و برنامهریزی ضروریست. هدف این پژوهش، ارزیابی دیدگاه مرتعداران و کارشناسان منابع طبیعی نسبت به تأثیر اجرای طرحهای مرتعداری و همچنین مشارکت و همکاری آنان در موفقیت اجرای این طرحهاست. منطقه مورد مطالعه، شهرستان تربت جام بوده است. با بررسی طرحهای مرتعداری شهرستان تربت جام از سال 1372 تا 1393، مشخص شد که پنج طرح بشیرآباد، چشمه گل، گِوِی، تیمنک سفلی و جهانآباد اجرا شدهاند. جامعه آماری پژوهش شامل 464 بهرهبردار بوده که در واقع مرتعداران دارای پروانه چرا هستند. به کمک فرمول کوکران، 186 نمونه به صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب و مورد پرسشگری قرار گرفتند. پس از تجزیهوتحلیل آماری دادهها و با بررسی کلیه متغیرها و مؤلفههای سنجیده شده، مشخص شد که میان دیدگاه گروداران منطقه و عوامل اقتصادی، آموزشی، مشارکت اجتماعی و همچنین همکاری نهادی یک رابطه معنیدار خطی وجود دارد. نتایج نشان داد که مهمترین مؤلفههای مؤثر بر دیدگاه گروداران برای مشارکت در طرحهای مرتعداری، بررسی نیازهای اقتصادی و اجتماعی قبل از تصویب طرح و تصویب طرحها مطابق با نیاز روستاییان ازجمله تأمین درآمد و مسکن و انتخاب مجری از میان گروداران است. بنابراین پیشنهاد میشود برای بهبود نتایج طرحهای آبخیزداری در منطقه مورد مطالعه، هماهنگی مستمر میان ادارات ترویج شهرستانها برای برگزاری کلاسهای توجیهی، آموزشی و همکاریمحور در زمینه مرتعداری صحیح در دستورکار قرار گیرد.
