مقایسه خصوصیات کمی و کیفی اسانس رازیانه در روش‌های استخراج سنتی و نوین

نویسندگان

1 گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران

2 گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران

3 استاد گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران

4 گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

5 گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.48311/fsct.2026.83710.0
چکیده

مطالعه روش‌های نوین استخراج اسانس‌های طبیعی و مقایسه آن‌ها با روش‌های متداول یکی از نیازهای پژوهشی صنعت فرآوری گیاهان دارویی می‌باشد. اسانس بذر رازیانه با دو روش تقطیر با آب و استفاده از دی‌اکسیدکربن فوق‌بحرانی (فشار 200 بار، دمای 40 درجه سلسیوس و مدت زمان یک ساعت) استخراج گردید. سپس اسانس‌های بدست آمده با دستگاه‌های کروماتوگرافی‌گازی و کروماتوگرافی‌گازی-طیف‌سنجی‌جرمی مورد تجزیه‌ و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بازده کل‌استخراج اسانس بدست‌آمده در دو روش تقطیر با آب و فوق‌بحرانی به ترتیب 83/0 و 64/2 درصد بود که افزایشی 7/218 درصدی در مقدار اسانس بدست‌آمده را نشان‌می‌داد. این مهم با در نظر گرفتن استحصال ترکیب هگزادکانییک اسید (19/7 درصد) که در روش تقطیر با آب تخریب یا تجزیه میشد و تعداد ترکیبات بدست‌آمده در روش تقطیر با آب نسبت به فوق‌بحرانی (18 در مقابل 30 ترکیب) بود، مناسب ارزیابی شد. در این پژوهش  نتایج استخراج اسانس بذر رازیانه، با استاندارد ISO مقایسه شد و اطمینان‌بخشی نتایج مورد سنجش قرار گرفت بطوری که مقایسه استخراج با فرآیند فوق‌بحرانی در برابر استخراج بوسیله تقطیر با بخارآب (استاندارد 17412) بطور معناداری تفاوت در مقدار استراگل استخراجی را تایید نمود. این مطالعه به لزوم توجه به توسعه فناوری‌های جدید استخراج در افزایش کمیت و کیفیت اسانس‌ بدست‌آمده که خود در نهایت به ایجاد ارزش افزوده بیشتر در مقابل روش‌های سنتی می‌انجامد، تاکید دارد.