فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تأثیر تغییرات اقلیمی بر تقاضای آب کشاورزی برای ارزیابی بهره‌وری به‌ویژه در مناطق نیمه‌خشک بسیار مهم است. مطالعه حاضر به بررسی نیاز آبی محصول (CWR) و نیاز آبی آبیاری (IWR) مناطق تحت پوشش شبکه آبیاری مغان با تمرکز بر پیش‌بینی نیازهای آبی آبیاری آینده می‌پردازد. برای این منظور، مقادیر دما و بارش روزانه از مدل‌های اقلیمی تحت سه سناریو (خوش‌بینانه، حدواسط و بدبینانه) تهیه و ریزمقیاس شدند. نتایج نشان می‌دهند که در آینده، دمای حداکثر 68/0 تا 05/2، دمای حداقل 21/1 تا 12/3 درجه سانتی‌گراد افزایش یافته و بارش سالانه بین 06/21- تا 14/27+ درصد تغییر خواهد داشت. این تغییرات ضمن افزایش نیاز آبی و آبیاری، موجب تشدید نوسانات اقلیمی و ناپایداری در طول سال در منطقه خواهد شد. نتایج نشان دادند که عدم قطعیت مدل‌ها در برآورد تغییرات فصلی نیاز آبی و آبیاری در فصول تابستان و پاییز کم‌تر از فصول بهار و زمستان است. نتایج نشان می‌دهند که نیاز آبی و حجم تقاضای سالانه آب، برای سناریوهای مختلف بین 77/12 تا 76/13 درصد افزایش خواهد یافت. شاخص کفایت آبیاری در شبکه مغان برای دوره ۲۰۲۵-۲۰۴۴ به میزان 15 درصد کاهش خواهد یافت و به‌مراتب کم‌تر از یک است که نشان می‌دهد حجم آب تحویلی کم‌تر از نیاز آبیاری است. این موضوع ناشی از افزایش تقاضای آب به‌دلیل افزایش دما و تبخیر و کاهش باران مؤثر است. نتیجه این وضعیت، بروز تنش آبی، کاهش عملکرد محصولات و افزایش آسیب‌پذیری کشاورزان است که نیازمند بازنگری در تخصیص آب، اصلاح الگوی کشت و بهبود بهره‌وری شبکه است.