ارزیابی و تحلیل بیابان‌زایی با استفاده از روش تحلیل بردار تغییر (منطقه مورد مطالعه: شهرستان قلعه‌گنج)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی منابع طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج،ایران

4 دانشیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران

6 استاد دانشگاه زوریخ، سوئیس

doi
10.22092/ijrdr.2022.126004
چکیده

بیابان­زایی به عنوان یک تهدید جدی برای محیط­های خشک و نیمه­خشک و حتی نیمه­مرطوب در چند دهه اخیر محسوب شده و مانع اصلی توسعه­پایدار جهانی است، در نتیجه نظارت بر روند تغییرات آن از اقدامات ضروری محسوب می­شود. یکی از روش­های مقرون به صرفه، اغلب رایگان و در دسترس برای نظارت بر تغییرات این مناطق استفاده از سنجش از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی است. در این مطالعه با استفاده از روش تحلیل بردار تغییر اقدام به ارزیابی و تحلیل شدت بیابان‌زایی در بخشی از شهرستان قلعه­گنج در جنوب استان کرمان پرداخته شده­است. بدین منظور ابتدا در گوگل ارث انجین از باندهای تصاویر لندست 8 در دو بازه زمانی 2014 (دوره زمانی اول) و بازه زمانی2020 (دوره زمانی دوم) برای ماه‌های اسفند و فروردین استفاده شده­است. تصحیحات لازم روی آنها اعمال و برای هر دو دوره به صورت جداگانه میانگین­گیری و سپس شاخص‌های EVI و BSI محاسبه شده­است. در مرحله بعد با استفاده از این دو شاخص و روش تحلیل بردار تغییر در محیط نرم‌افزار GIS، به تعیین بزرگی تغییرات و جهت تغییرات بیابان‌زایی در منطقه مورد پرداخته شده است. دستاورد پژوهش حاضر گویای غالبیت روند احیای منطقه در طی سال­های مورد مطالعه می باشد و نتایج کلی حاکی ازین امر است که توسعه کشاورزی و در کنار آن تغییر کاربری اراضی بیشترین تاثیر را بر شاخص­های پایش و روند بیابان­زایی در منطقه داشته­اند؛ بدین صورت که شاهد تخریب اراضی در اطراف مناطق مسکونی هستیم و از سویی رابطه تنگاتنگی بین فعالیت­های کشاورزی و مناطق احیایی در منطقه وجود دارد.