مرور نظام‌مند مطالعات تعارض کار- خانواده در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده‌ی اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

3 استاد بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده‌‌‌ی اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

doi
10.22080/ssi.2022.23099.1978
چکیده

خانواده‌ همانند سایر نهادهای اجتماعی ممکن است با گذشت زمان مسائل متعددی را تجربه کند. از جمله مسائل مرتبط با این نهاد که بیش از چنددهه مورد توجه محققان علوم اجتماعی قرار گرفته پدیده‌‌ی «تعارض کار- خانواده» است. با توجه به وجود پیشینه‌‌ی مناسب، هدف اصلی در پژوهش حاضر بررسی و نقد مطالعاتی است که در داخل کشور و با تمرکز بر این موضوع صورت گرفته است. بدین ‌منظور و با اتکا بر روش مرور نظام‌مند تعداد 20 مقاله‌‌ی علمی-پژوهشی منتشرشده در حدفاصل سال‌های 1399-1389 از دو پایگاه معتبر داخلی برگزیده شدند. نتایج پژوهش پس از  بررسی مقالات بر دو محور روش‌شناختی و نتیجه‌شناختی نشان داد که اکثر پژوهش‌ها بر نقش عوامل اجتماعی در سطوح خرد و میانه به‌عنوان عوامل اثرگذار بر این پدیده تأکید داشتند. همچنین، دیگر نتایج پژوهش نشان داد که مطالعات صورت‌گرفته از عدم‌توجه به نوع مشاغل و مکانیسم اثرگذاری آن‌ها، استفاده‌‌ی مکرر از شاخص‌های پیشین و همچنین بی‌توجهی آشکار به کاربرد رویکردهای ترکیبی و کیفی در بررسی این موضوع رنج می‌برند. با این‌وجود، دستیابی به برخی از مهم‌‌ترین علل و عوامل اثرگذار بر خلق و تداوم این پدیده می‌تواند دست‌اندرکاران حوزه‌های اشتغال و خانواده را در امر برنامه‌ریزی و اتخاذ سیاست‌های بهینه در جهت رفع این مسأله یاری رساند.