زمینهها و فرایندهای شکلگیری الگوی سواد رسانهای برای دانشآموزان مقطع متوسطه: یک مطالعهی زمینهای در میان معلمان
نویسندگان
1 استادیار مدیریت دولتی، گروه مدیریت دولتی، دانشکدهی علوم انسانی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
2 استاد جامعهشناسی، گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشکدهی علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، گروه مدیریت دولتی، دانشکدهی علوم انسانی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
doi
10.22080/ssi.2022.23117.1980چکیده
اهداف: هدف پژوهش حاضر، مطالعهی زمینهها و فرایندهای شکلگیری الگوی سواد رسانهای برای دانشآموزان مقطع متوسطه است. روش مطالعه: با استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریهی زمینهای و با نمونهگیری نظری و هدفمند تعداد 21 نفر از معلمان و فعالین حوزهی آموزش انتخاب شده و با آنها مصاحبههای عمیقی صورت پذیرفت. فرایند نمونهگیری نظری تا مرحلهی اشباع دادهها ادامه یافت. دادههای گردآوریشده با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شده است. یافتهها: نتایج نشان میدهد که «مزمزه واقعیت» بهعنوان نتیجهی کل فرایند آموزش سواد رسانهای، خود را برای دانشآموزان نمایان میکند. این نتیجه به دنبال بهکارگیری دانش رسانهای برای درک واقعیاتی که در متن دادههای رسانهای وجود دارد حاصل میشود. بهطور عمده مزمزه واقعیت به دنبال عواملی چون بهکارگیری معلمان خبره، تدریس سواد رسانهای در مدارس، تشکیل کلاسهای مشارکتمحور در فضای هندسی جدید، بهروزرسانی محتوای دروس سواد رسانهای و همزمان با تأثیرپذیری از مجموعهای از عوامل زمینهای و مداخلهگر برساخته میشود. در کنار شکلگیری مزمزه واقعیت، سیستم آموزشی با استفاده از راهبردهایی چون استفاده از روشهای روزآمد در آموزش سواد رسانهای، مسیردهی به زندگی شبکهای دانشآموزان و کنترل و نظارت گفتمانی بر فضای رسانهها، مسیردهی برای درک واقعیتهای موجود را برای دانشآموزان آسانتر میکند. برآیند و نتیجهی بهکارگیری راهبردهای فوق برای سیستم آموزش سواد رسانهای و درک واقعیت، شکلگیری نگاه بازاندیشانه و انتقادی در بین دانشآموزان در مقابل رسانهها و اطلاعات گوناگون آن خواهد بود. مدل نظری پژوهش درک بهتری از مسیرهای فوق به دست میدهد.نتیجهگیری: برای برساخت سواد رسانهای آموزشمحور، سه سطح کلان و میانی و خرد در قالب یک سیستم با یکدیگر همکاری میکنند. برونداد نهایی تعاملات درون این سیستم، سواد رسانهای است که برآیند و بازخورد کلی آن که نشانگر کارکرد صحیح سیستم است در قالب مزمزه واقعیت اجتماعی خود را نشان میدهد.
