ارزیابی عملکرد و برخی خصوصیات جمعیت‌های گونه Festuca ovina در شرایط دیم در استان مازندران

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، بخش مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 محقق پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijrdr.2021.125281
چکیده

گونه مرتعی علف بره (Festuca ovina) از گونه­های مهم و خوشخوراک مرتعی در مراتع استان مازندران بوده و دارای دامنه پراکنش گسترده در مراتع کوهستانی می­باشد که علاوه بر ارزش غذایی برای دام، نقش مهمی را در برنامه­های اصلاح و احیای مراتع کوهستانی ایفا می­نماید. با توجه به اهمیت این گونه، تعدادی از جمعیت­های گونه F. ovina که بذور آنها از مراتع مختلف استان جمع­آوری شده بود، در سینی­های پلاستیکی مشبک کشت گردید و بعد ازسبز شدن و دوره کوتاه عملیات داشت، در اوایل بهار در عرصه ایستگاه تحقیقاتی پشت‌کوه در ارتفاعات جنوب شرق ساری روی دو خط به طول 20متر طوری کشت شدند که 40 پایه از هر اکسشن روی خط کشت قرار گرفتند. فاصله آنها روی ردیف­های کاشت 50/0 متر و فاصله خطوط از یکدیگر 1 متر در نظر گرفته شد. آزمایش در طی سالهای 1394-1390 صورت گرفت. در سال اول و دوم به منظور استقرار گیاه از صفات یادداشتبرداری انجام نشد. ارزیابی از بهار سال 1392شروع گردید. معیارهای ارزیابی برای انتخاب گیاه عبارت بودند از مراحل فنولوژی، ارتفاع گیاه در زمان ظهور خوشه، سطح پوشش تاجی، تولید علوفه و تولید بذر. مراحل مختلف فنولوژی شامل مرحله رویشی، گلدهی، تشکیل بذر و رشد مجدد پاییزه با مراجعه هفتگی از پایه هایی که بدین منظور پیکه کوبی شده­اند، یادداشت برداری شدند. داده­های بدست آمده در محیط SPSS16 مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب داده­های مربوط به عملکرد فاکتور‌های مورد ارزیابی نشان داد که اختلاف معنی­داری در سطح 1 % بین شش جمعیت­ گونه­ مورد بررسی وجود دارد. بیشترین مقدار پوشش تاجی، ارتفاع بوته، درصد زنده­مانی، تولید بذر و تولید علوفه مربوط به جمعیت مرتع سیاه­سنگ و کمترین مقادیر فاکتورهای یاد شده مربوط به جمعیتهای مراتع کنگلو و دونا می­باشد. بنابر این برای تولید و تقویت پوشش گیاهی علوفه­ای می­توان از بذور این جمعیت در مراتع کوهستانی مناطق مرکزی استان مازندران استفاده نمود.