عوامل مؤثر بر نرخ واقعی ارز در اقتصاد ایران
نویسندگان
1 نویسنده مسئول و استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استاد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 استاد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.30490/aead.2023.359955.1465چکیده
نرخ واقعی ارز که تغییر و تحول قیمتها و هزینههای نسبی را با یک پول مشترک اندازه میگیرد، مهمترین معیار بررسی قدرت رقابتپذیری است. بر همین اساس، در مطالعة حاضر، با اتکا به شواهد موجود و مدل اقتصادسنجی، به بررسی عوامل تعیینکننده رفتار نرخ واقعی ارز در اقتصاد ایران پرداخته شد. در راستای هدف مطالعه، ابتدا محاسبة نرخ واقعی ارز و سپس، با بهرهگیری از مدل تصحیح خطای برداری (VECM)، تحلیل تأثیر عوامل اقتصادی مهم بر آن طی دوره 1397- 1357 صورت گرفت. یافتهها حاکی از روند مستمر نزولی نرخ واقعی ارز طی حدود دو دهه اخیر (به جز سالهای 1391، 1396 و 1397) بود، که کاهش قدرت رقابتپذیری محصولات تولید داخل در مقایسه با کالاهای وارداتی را در پی داشته و این کاهش ناشی از تعدیل نرخ اسمی ارز نامتناسب با تفاضل تورم داخلی و خارجی است. یافتههای پژوهش نشان از تأثیر منفی متغیرهای درآمد صادرات نفتی و تراز تجاری غیرنفتی و تأثیر مثبت متغیر نسبت حجم پول به کسری بودجه در بلندمدت در نرخ واقعی ارز داشت. توصیه میشود که نرخ واقعی ارز محاسبه شده و تحلیل الگوی رفتاری آن در مطالعة حاضر برای براورد نرخ تعادلی ارز به منظور ارزیابی سیاستهای اقتصادی مانند سیاستهای کشاورزی به کار برده شود.
