عملکرد هیدرولوژیکی توسعه کم‌اثر مبتنی بر نفوذ تحت معیارهای طراحی مختلف

نویسندگان

1 گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jwim.2024.360802.1107
چکیده

شهرسازی موجب افزایش سطوح نفوذناپذیر و در نتیجه تولید رواناب بیش‌تر می‌شود. تولید رواناب بیش‌تر می­تواند خطر سیلاب را افزایش دهد. بنابراین استفاده از روش­های کنترل رواناب ضرورت پیدا می­کند. روش­های توسعه کم‌اثر از جمله روش­های نوین کنترل رواناب است. واحد زیست‌ماند یکی از روش­های توسعه کم‌اثر است که به‌دلیل کاهش قابل‌توجه حجم رواناب و افزایش نفوذ موردتوجه قرار گرفته است. با این‌حال عملکرد جامع واحد زیست‌ماند در مناطق مختلف و برای طراحی­های مختلف متفاوت است. در پژوهش حاضر عملکرد واحد زیست‌ماند تحت شرایط طراحی مختلف موردارزیابی قرار گرفت. هم‌چنین برای بررسی عملکرد واحد زیست‌ماند از مدل SWMM در مدل‌سازی منطقه موردمطالعه استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که واحد زیست‌ماند امکان کاهش سیلاب و افزایش نفوذ را دارد. واحد زیست‌ماند موجب کاهش اوج رواناب خروجی از منطقه به مقدار 65 تا 25 درصد برای بارش با دوره­های بازگشت دو تا 20 ساله شد. نتایج هم‌چنین نشان داد که با افزایش ضخامت لایه سطحی واحد زیست‌ماند امکان کاهش بیش‌تر رواناب وجود دارد. افزایش هدایت هیدرولیکی اشباع لایه خاک واحد زیست‌ماند نیز موجب افزایش عملکرد این روش توسعه کم‌اثر می‌شود. پژوهش حاضر نشان می­دهد به‌کارگیری روش­های توسعه کم‌اثر مبتنی بر نفوذ (همچون واحد زیست‌ماند) می­تواند در بهبود شرایط هیدرولوژیکی مناطق شهری کمک‌کننده باشد.