ارزیابی و پایش پدیده خشکسالی بر اساس دو شاخص SPI و SPEI در استان هرمزگان

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان

2 دانشیار موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

doi
10.22092/ijrdr.2021.125248
چکیده

پدیده خشکسالی یکی از مهمترین بلایای طبیعی‌ست که جوامع انسانی را تهدید می‌کند. برای پایش این پدیده شاخص‌های گوناگونی مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف از این تحقیق ارزیابی و پایش پدیده خشکسالی بر اساس دو شاخص بارش استاندارد شده (SPI) و بارش- تبخیر و تعرق استاندارد شده (SPEI) در استان هرمزگان است. شاخص SPI تنها بر اساس داده‌های بارش و شاخص SPEI بر اساس داده‌های بارش و مقادیر تبخیر و تعرق پتانسیل (روش تورنت وایت) خشکسالی را محاسبه می‌کنند. جهت انجام این تحقیق از داده‌های ماهانه بارش و داده‌های میانگین درجه حرارت ماهانه پنج ایستگاه سینوپتیک بندرعباس، بندر لنگه، حاجی‌آباد، میناب و بندر جاسک برای یک دوره 30 ساله (1988-2017) استفاده شد. نتایج نشان داد هر چند مقادیر شاخص  SPIو SPEI دارای همبستگی بوده‌اند امّا شاخص  SPEIنسبت به خشکی حساس‌تر و پاسخ سریع‌تری نسبت به آن داشته است و دوره‌های خشک و مرطوب طولانی‌تری نشان داده است. در خصوص مقایسه بین ایستگاهی نیز مشخص شد که بین مقادیر شاخص SPI ایستگاه‌های مورد مطالعه تفاوت معنی‌داری وجود نداشته است، همچنین تفاوت معنی‌داری در مقادیر شاخص SPEI‌ بین ایستگاهی نیز دیده نشده است. در ادامه مشخص شد پراکنش شاخص SPI در سطح استان هرمزگان یکنواخت‌تر از پراکنش شاخص SPEI‌ بوده است.