بررسی تطبیقی وضعیت و موانع دانشگاه دوستدار خانواده در دانشگاههای تهران، مشهد و تبریز

نویسندگان

1 دکتری مسائل اجتماعی ایران و پژوهشگر مطالعات زنان

2 استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه علوم انتظامی امین

3 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا. همدان، ایران.

4 عضو گروه مطالعات زنان و خانواده پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی

doi
10.22034/ciu.2025.56.47
چکیده

هدف: این مطالعه با هدف آسیب‌شناسی دانشگاهها از حیث توجه به امر خانواده و ارتباط آن با نهاد دانشگاه طراحی و اجرا شد. روش: روش انجام این پژوهش، پیمایش و ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته بود؛ زیرا مطالعه‌ای با این عنوان و به روش کمّی یا کیفی در ایران و جهان انجام نشده است. این پرسشنامه، ترکیبی از سؤالات باز، بسته‌پاسخ و اولویت‌گذاری است. سؤالات چندگزینه‌ای بر اساس طیف لیکرت طراحی شده و نمره‌گذاری از 1 تا 5 متغیّر است. جامعۀ آماری تحقیق، شامل دانشجویان دانشگاههای دولتی تهران، دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه تبریز به عنوان سه دانشگاه بزرگ بودند. بر اساس پیش‌برآورد نسبت بود و نبود صفت، تعداد نمونه برای دانشگاههای تهران، 224 و برای دانشگاههای تبریز و مشهد، 184 نفر برآورد شد. نمونه‌گیری به صورت طبقاتی متناسب با حجم بوده است. داده‌های به‌دست آمده از این طریق، با استفاده از نرم‌افزار تحلیلی- کاربردی اس.پی.اس.اس نسخۀ 25 پردازش و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که امیدواری‌ها و نگرانی‌هایی در دانشگاه در خصوص خانواده وجود دارد. قوانین حمایت از خانواده اجرا و به درستی اطلاع‌رسانی نمی‌شوند. نگاه مردانه بر آنها مسلّط و بوروکراسی بر آنها حاکم است. در برنامه‌ریزی‌ها به خانواده و تأهل توجه نمی‌شود. ترس از بچه‌دار شدن در حین تحصیل در دانشجویان متأهل وجود دارد. استرسهای دانشگاه به خانواده‌ها منتقل می‌شود. نگرانی از آسیبهای اخلاقی در دانشگاه وجود دارد و تا حدودی نگرش منفی به ازدواج و تأهل وجود دارد که اغلب رقم خیلی بالایی نیست. برخورد نامناسب با دانشجویان باردار و متأهل چندان رایج نیست و امکانات تا حدودی بین متأهلان و مجرّدان توزیع می‌شود. فضای منفی در دانشگاههای تهران نسبت به سایر دانشگاهها در برخی جنبه‌ها غالب‌تر است. نتیجه‌گیری: پیشنهاد می‌شود برنامه‌هایی برای اطلاع‌رسانی دربارۀ قوانین حامی خانواده و نظارت و پیگیری اجرای قوانین حامی خانواده بعد از تصویب، تغییر نگرش برخی اساتید به تأهل و حمایت از خانواده، انعطاف‌پذیری دانشگاهها و گروههای آموزشی در برخی قوانین به نفع حمایت از خانواده و کاهش نگاه مسلط مردانه در قوانین، تدوین و اجرا شوند.