فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیش‌بینی و کنترل عمق آب‌شستگی در پایین‌دست سازه‌های کنترل تراز بستر رودخانه‌ها، یکی از حیاتی‌ترین نکات هیدرولیکی برای جلوگیری از افت بستر می‌باشد. پژوهش حاضر، تأثیر عمق پایاب و شیب بستر رسوبی رودخانه بر روی آب‌شستگی پایین‌دست سازه کنترل تراز بستر به‌صورت آزمایشگاهی بررسی می‌کند. آزمایش‌ها برای شرایط مختلف دبی و عمق پایاب یعنی، سه حالت پایاب‌های آزاد، ۵/۱ و ۲ برابر عمق اولیه حالت آزاد در سه شیب طولی بستر 05/0 درصد، 2/0 و ۴/0 درصد انجام شد. نتایج حاصل از تغییر شرایط هیدرولیکی در پایین‌دست نشان داد با افزایش عمق پایاب جریان به‌ازای دبی و شیب ثابت بستر رودخانه، مقادیر ابعاد حفره آب‌شستگی کاهش می‌یابد. با ایجاد شرایط حداکثر عمق پایاب به‌ازای دبی‌های مختلف جریان، به‌طور متوسط سبب کاهش ۲۵ درصدی عمق آب‌شستگی در پایین‌دست سازه گردید. با افزایش شیب بستر رودخانه به‌ازای یک دبی جریان و عمق پایاب ثابت، ابعاد حفره آب‌شستگی افزایش یافت. به‌طوری‌که با افزایش شیب از 05/0 به ۴/0 درصد برای حالت آزاد پایاب، عمق آب‌شستگی ۴/10 درصد افزایش یافت. رابطه جدیدی براساس پارامترهای تأثیرگذار جهت تخمین حداکثر عمق آب‌شستگی برای سازه کنترل تراز بستر ارائه شد. نتایج بررسی هم‌بستگی داده‌ها نشان داد که رابطه جدید ارائه‌شده، نتایج مناسب و با دقت بالا به‌دست می‌دهد.