ارزیابی عملکرد و کیفیت علوفه اکسشن‌های دو گونه مرتعی Elymus hispidus و Agropyron cristatum در شرایط آبی استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

2 استاد پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijrdr.2021.125021
چکیده

به‎منظور مطالعه صفات کمی و کیفی علوفه ۱1 اکسشن از دو واریته (زیرگونه) Elymus hispidus var. hispidus وE. hispidus var.villosus و 6 اکسشن از گونه Agropyron cristatum، دو آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی انجام شد. بذرهای اکسشن‌های ذکرشده در شرایط گلخانه با درجه حرارت 2 ± 20 درجه سانتی‌گراد و به‌تعداد 5 عدد در داخل هر گلدان پلاستیکی کشت و پس از استقرار کامل، گیاهچه‌ها به زمین اصلی منتقل شدند. به‌منظور استقرار کامل گیاهچه‌ها در زمین اصلی و اطمینان از خلوص اکسشن‌ها، سال اول طرح به‌عنوان سال استقرار در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد در مقایسه بین واریته‌های گونه hispidus Elymus، واریته‌ villosus دارای عملکرد علوفه، تعداد سنبله و طول سنبله بیشتری بود. در مقابل، درصد استقرار در واریته hispidus بیشتر بود. از لحاظ کیفیت علوفه تفاوت بین اکسشن‌های این گونه معنی‌دار نبود. در واریته villosus اکسشن‌ چهار‌تاغ به‎دلیل بالا بودن عملکرد کل ماده خشک (7732 کیلوگرم در هکتار)‌، قابلیت هضم ماده خشک (6/43 درصد) و قندهای محلول (8/8 درصد) و به‎تبع آن دیواره سلولی بدون همی‌سلولز کمتر (7/43 درصد) نسبت به سایر اکسشن‌ها برتری نشان داد. در گونه A.cristatum اکسشن ۱۷۲۷ دارای کمترین ارتفاع، کمترین عملکرد علوفه و بیشترین تعداد سنبله بود. در بین اکسشن‌های گونه A. cristatum، بالاترین و پایین‌ترین عملکرد کل ماده خشک سالانه به‎میزان 12974 و 5692 کیلوگرم‌ در ‌هکتار در سال به‎ترتیب در اکسشن‌های 208 و 1727 به‌دست آمد. اکسشن‌ 208 با منشأ اصفهان از درصد قابلیت هضم و پروتئین قابل توجهی برخوردار بود. به‌طورکلی نتایج این پژوهش نشان داد که اکسشن‌های واریته villosus و نیز اکسشن 208 در مقایسه با سایر اکسشن‌ها برتری داشتند.