بررسی ویژگی‌های لیگنین، کربوکسی‌متیل سلولز و نشاسته استخراج شده از زائدات و ضایعات پیاز زعفران و ذرت

نویسندگان

1 مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی

2 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

3 پژوهشکده زعفران دانشگاه تربت حیدریه

4 موسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی

5 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

6 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

7 پژوهشکده زعفران دانشگاه تربت حیدریه

doi
10.48311/fsct.2025.83929.0
چکیده

این پژوهش با هدف تولید محصولات با ارزش افزوده بالا شامل نشاسته و کربوکسی‌متیل‌سلولز به ترتیب از بنه‌ی زعفران و ضایعات ذرت و همچنین تولید عصاره‌های فعال از بنه‌ی زعفران و لیگنین از زائدات ذرت انجام شد. در این مطالعه بازده استخراج، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی و خاصیت ضد قارچی عصاره‌های حاصل از بنه‌ی زعفران و لیگنین تهیه شده از ضایعات ذرت و همچنین ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی نشاسته‌ی حاصل از بنه‌ی زعفران و کربوکسیل متیل سلولز تهیه شده از چوب ذرت بررسی شدند. بازده استخراج عصاره‌ی بنه‌ی زعفران و لیگنین استخراج شده از ضایعات ذرت به ترتیب بیشتر از 14 و 17 درصد و  میزان ترکیبات فنلی و فعالیت گیرندگی رادیکال آزاد عصاره بنه زعفران و لیگنین به ترتیب 91/137 (میلی­گرم در 100 گرم وزن خشک بنه) و 31/29 درصد و 69/156 (میلی­گرم در 100 گرم وزن خشک چوب ذرت) و 85/58 درصد بود. حداقل غلظت ممانعت‌کنندگی و حداقل غلظت قارچ‌کشی لیگنین به دلیل بالاتر بودن میزان ترکیبات فنلی آن، پایین‌تر از عصاره‌ی بنه‌ی زعفران بود. میانگین قطر هاله عدم رشد کپک­های آسپرژیلوس فلاووس و آسپرژیلوس پارازیتیکوس در اثر عصاره بنه زعفران و لیگنین به ترتیب 75/13 و 10 میلی­متر و 16 و 5/9 میلی­متر بود.  محتوای خاکستر و پروتئین نشاسته‌ی حاصل از پیاز زعفران به ترتیب 16/0 و 75/0 درصد بود که نزدیک به نشاسته‌ی سیب‌زمینی است. بازده استخراج سلولز از ضایعات چوب ذرت 43/38 درصد و میزان خلوص و درجه‌ی استخلاف کربوکسی‌متیل‌سلولز تهیه شده از آن به ترتیب 73 و 85 درصد بود. نتایج حاصل از پرتوسنجی تبدیل فوریه زیرقرمز، تشکیل کربوکسی‌متیل‌سلولز از سلولز استخراج شده از چوب ذرت را تایید کرد.