فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف اصلی پژوهش موردنظر توجه همه‌جانبه بر ابعاد مختلف غلظت بالای فلوراید در محدوده ماکو- بازرگان- پلدشت واقع در شمال استان آذربایجان‌غربی است. بدین منظور در آبان‌ماه سال 1400 از منابع آبی مختلف محدوده مورد پژوهش، 60 نمونه جمع‌آوری و آنالیز شده است که غلظت یون فلوراید از 39/0-89/9 میلی‌گرم بر لیتر نوسان دارد و غلظت آن در بیش از 50 درصد نمونه‌ها بالاتر از استاندارد سازمان بهداشت جهانی است. در این پژوهش ارتباط فلوراید با عناصر دیگر و تأثیرگذاری فرایند‌های مختلف بر این عنصر و آثار آن بر انسان و نباتات ارزیابی شده و در ادامه از تکنیک‌های آماری چندمتغیره برای درک فرایند‌های یاری‌رسان به این متغیر‌ها و شناسایی عوامل مؤثر بر غلظت فلوراید استفاده شده است و هم‌چنین نوسانات این عنصر در منابع آبی مختلف (چاه عمیق، نیمه‌عمیق، چشمه، قنات و آب سطحی) با تغییرات غلظت آن در 15 سال اخیر موردبررسی واقع شده که اولین بار در این پژوهش به ارزیابی جامع فلوراید و تمرکز بر ابعاد مختلف مرتبط با این عنصر پرداخته شده است. با مقایسه مقادیر فلوراید برای منابع مختلف آبی مشخص‌شد که غلظت فلوراید در چاه‌های عمیق به‌دلیل ماندگاری بیش‌تر منابع آبی در ماتریکس آبخوان بالاترین است و در این پژوهش برای اولین بار به بیماری مرتبط با گیاهان (نکروز و کلروز) که در اثر غلظت بالای فلوراید در قسمت‌هایی از محدوده مورد پژوهش نمایان شده، اشاره شده است. با استفاده از نمودار‌های دو متغیره نیز معین شد که فرایند انحلال کربنات‌ها و تعویض یونی بر افزایش غلظت فلوراید و کربنات منابع آبی منطقه تأثیرگذار است و باتوجه به مقایسه تغییرات غلطت یون قلوراید در 12 ایستگاه نمونه‌برداری نیز مشخص شد که شدت آنومالی در طی 15 سال گذشته در 12 ایستگاه مشابه به‌طور میانگین 10 برابر افزایش داشته است و هم‌چنین با استفاده از آنالیز تحلیل خوشه‌ای و تحلیل عاملی سه گروه و سه فاکتور تعیین شد که نتایج، مویدی بر زمین‌زاد‌ بودن آنومالی فلوراید و انسان‌زاد بودن نیترات در محدوده موردمطالعه است.