بررسی خواص الئورزین صمغ باریجه استخراج شده به روش حلالهای عمیق یوتکتیک
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان، قوچان، ایران
2 گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان، قوچان، ایران
3 دانشیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان، قوچان، ایران
4 استادیار، گروه مهندسی شیمی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان، قوچان ، ایران
doi
10.48311/fsct.2025.83723.0چکیده
حلالهای یوتکتیک عمیق در استخراج متابولیتهای گیاهی مزایای زیادی مانند سمیت کم، زیستتخریبپذیری، هزینه کم و سهولت آمادهسازی نسبت به روشهای مرسوم یافتهاند. هدف این کار مقایسه حلالهای یوتکتیک عمیق طبیعی در استخراج الئورزین باریجه (Ferula gummosa) و تعیین خواص شیمیایی، ساختمانی، ساختاری، حرارتی و رئولوژیکی آن است. شش مخلوط حلال یوتکتیک شامل کولین کلرید/اوره، اسید استیک، اسید لاکتیک، اسید فرمیک، فرمامید و گلیسرول در نسبتهای 2:1 و 3:1 مورد ارزیابی قرار گرفت. بیشترین بازده برای کولین کلرید/اسید فرمیک، کولین کلرید/فورمامید به دست آمد. اجزای اصلی اولئورزین β-پینن (27/40%)، سیلکوفنشن (93/11%) و آلفا پینن (53/7%) بودند که توسط کروماتوگرافی گازی-طیف سنجی جرمی مشخص شد. صمغ عمدتاً از کربوهیدراتها ( 39/67% وزنی) تشکیل شده بود. الگوی پراش اشعه ایکس یک ریزساختار نیمه کریستالی را نشان داد. رفتار حرارتی صمغ با تجزیه و تحلیل حرارتی (TGA) ارزیابی شد و کالریمتری روبشی تفاضلی (DSC) دماهای زیر و بالای 200 درجه سانتیگراد را به عنوان مناطق غالب کاهش وزن نشان داد. رفتار رئولوژیکی الئورزین رفتار غیرنیوتنی از نوع رقیق شونده با برش بود که با مدل قانون توان به خوبی برازش داده شد. مطالعه ساختار شیمیایی توسط طیف سنجی نشان داد که هیچ حلالی در الئورزین باقی نمانده است. بنابراین، الئورزین باریجه را می توان به عنوان یک ماده دارویی طبیعی نویدبخش استخراج شده با حلال های یوتکتیک مورد استفاده قرار داد، ضمن آنکه این حلالهای یوتکتیک به عنوان روشی سبز قابلیت استفاده برای بسیاری از ترکیبات گیاهی را دارند.