ارزش رجحانی چند گونه مرتعی در مراتع سهند استان آذربایجان شرقی
نویسندگان
1 مربی پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران
2 کارشناس ارشد پژوهشی، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران
3 کارشناس ارشد پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 بخش تحقیقات مرتع- موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور- سازمان تحقیقات و آموزش و ترویج کشاورزی- تهران- ایران
doi
10.22092/ijrdr.2021.124160چکیده
در این تحقیق ارزش رجحانی گونههای مرتعی مورد چرای گوسفند در مراتع سهند استان آذربایجانشرقی در مدت چهار سال (1389-1386) مطالعه شد. برای این امر از روش شاخص رجحان استفاده شد. پس از تعیین مقدار تولید و مصرف هریک از گونههای انتخاب شده در ماههای فصل چرا (خرداد (رویشی)، تیر و مرداد (گلدهی) و شهریور (بذردهی) و محاسبه سهم هریک از گونهها در تولید علوفه منطقه و جیره غذایی دام و محاسبه شاخص رجحان، دادههای بدستآمده با استفاده از طرح آماری اسپیلت پلات در قالب طرح کاملاً تصادفی و با استفاده از نرمافزار SAS مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که اثر سال در سه گونه، اثر ماه در چهار گونه و اثر متقابل سال و ماه در چهار گونه در سطح خطای یک درصد بر روی میزان شاخص رجحان معنیدار بود. شاخص رجحان عامل بسیار مهمی در تعیین ارزش رجحانی گونههای گیاهی برای دام است. گونههای Festuca rubra و Tanacetum chiliophyllum با میانگین شاخص رجحان بین 4/1 تا 6/1 در طول چهار سال، دارای رجحان نسبی بوده و جزء گونههای نسبتاً خوشخوراک بودهاند و در کلاس خوشخوراکی I قرار گرفتند. گونهTanacetum chiliophyllum با بیشترین میانگین شاخص رجحان در رتبه اول در بین تمام گونههای گیاهی قرار گرفت. گونههایBromus tomentellus، Festuca ovina و Alopecorus textilis با میانگین شاخص رجحان بین 7/0 تا 2/1، دارای رجحان متوسط بوده و جزء گونههای با خوشخوراکی متوسط بودهاند و در کلاس خوشخوراکی II طبقهبندی شدند. گونهAstragalus aureus با میانگین شاخص رجحان حدود 3/0، دارای اجتناب نسبی بوده و این گونه تقریباً غیرخوشخوراک بود و در کلاس خوشخوراکی III قرار گرفت. نتایج کلی این مطالعه نشان داد که ارزش رجحانی گونههای Festuca rubra و Tanacetum chiliophyllum بیش از سایر گونههای مورد بررسی میباشد و گوسفند بیشتر پهنبرگان علفی و بعد گندمیان را ترجیح میدهد و بوتهایها در آخرین رتبه از جهت ترجیح برای چرای گوسفند قرار گرفتند.