تاثیر عصاره دانه سفالاریای سوری (Cephalaria syriaca L.)، تولید شده در تاریخهای کاشت و شرایط آبیاری مختلف بر کیفیت نوشیدنی کفیر
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه.
2 استادیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه.
3 استادیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان.c
4 دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه.
5 دانشیار گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بلگراد، صربستان.
6 کارشناسی ارشد مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه.
doi
10.48311/fsct.2025.83897.0چکیده
سفالاریای سوری (Cephalaria syriaca L.) از جمله گیاهان دارویی یکساله میباشد که تاکنون تحقیقات اندکی در مورد آن گزارش شده است. در پژوهش حاضر، ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی کل، فعالیت ضداکسیدانی و ضدرادیکالی سفالاریای سوری تحت شرایط اکولوژیک ارومیه (زمانهای کشت بهاره، انتظاری، پاییزه و رژیم آبیاری کامل، آبیاری تکمیلی، دیم) مورد مطالعه و مقایسه قرار گرفت. در این پژوهش، ابتدا 1 گرم از پودر دانه گیاهی با 10 میلیلیتر حلال اتانول-آب (70:30) ترکیب سپس به مدت 3 ساعت بر روی شیک پلیت با دور 1000 rpm و در نهایت به مدت 15 دقیقه در دمای 40 درجه سانتیگراد در حمام فرا صوت قرار داده شد. شناسایی و اندازهگیری مقادیر فنولی تام و فلاونوئیدها توسط کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا، و اندازهگیری فعالیت ضداکسیدانی و ضدرادیکالی توسط دستگاه اسپکتروفوتومتر اندازهگیری شد. تجزیه و تحلیل نتایج با استفاده از نرمافزار SAS و روش آزمون آنالیز واریانس انجام شد. نتایج نشان داد که عصاره استخراج شده مربوط به تیمار بدون آبیاری و کشت پاییزی، نسبت به دو رژیم دیگر آبیاری، افزایش معنیداری در میزان فنول کل ( mg QUEg-1308/25)، فلاونوئید ( mg QUEg-1 202/2) و درصد مهارکنندگی رادیکال DPPH (149/37)، درصد مهار رادیکالهای نیتریک اکسید (563/35) و سوپر اکسید (292/27) داشت. نتایج شناسایی ترکیبات فنولی نشان داد گالیک اسید، کلروژنیک اسید، کوماریک اسید و کروستین بهعنوان ترکیبات اصلی پلیفنل سفالاریای سوری شناسایی شدند که این ترکیبات با افزایش تنش خشکی بر محتوای آنها در گیاه افزوده شد به طوری که در شرایط یکسان، گالیک اسید (mg QUEg-1 105952/1222) و سینامیک اسید (mg QUEg-1 86/0) به ترتیب بالاترین و کمترین مقدار را داشتند. نتایج ارگانولپتیک کفیر غنیسازی شده نشان داد که تیمار 2/0 میلیگرم پودر عصاره در 100 سیسی کفیر بهترین نتایج را داشت. نتایج نهایی نشان داد میتوان از خواص فراسودمند گیاه سفالاریا سوری در محصولات دارویی و غذایی بهرهمند شد.