تاثیر عصاره دانه سفالاریای سوری (Cephalaria syriaca L.)، تولید شده در تاریخ‌های کاشت و شرایط آبیاری مختلف بر کیفیت نوشیدنی کفیر

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه.

2 استادیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه.

3 استادیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان.c

4 دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه.

5 دانشیار گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بلگراد، صربستان.

6 کارشناسی ارشد مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه.

doi
10.48311/fsct.2025.83897.0
چکیده

سفالاریای سوری (Cephalaria syriaca L.) از جمله گیاهان دارویی یک­ساله می­باشد که تاکنون تحقیقات اندکی در مورد آن گزارش شده است. در پژوهش حاضر، ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی کل، فعالیت ضد­اکسیدانی و ضد­رادیکالی سفالاریای سوری تحت شرایط اکولوژیک ارومیه (زمان­های کشت بهاره، انتظاری، پاییزه و رژیم آبیاری کامل، آبیاری تکمیلی، دیم) مورد مطالعه و مقایسه قرار گرفت. در این پژوهش، ابتدا 1 گرم از پودر دانه گیاهی با 10 میلی­لیتر حلال اتانول-آب (70:30) ترکیب سپس به مدت 3 ساعت بر روی شیک پلیت با دور 1000 rpm و در نهایت به مدت 15 دقیقه در دمای 40 درجه سانتی­گراد در حمام فرا صوت قرار داده شد. شناسایی و اندازه­گیری مقادیر فنولی تام و فلاونوئیدها توسط کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا، و اندازه­گیری فعالیت ضد­اکسیدانی و ضد­رادیکالی توسط دستگاه اسپکتروفوتومتر اندازه­گیری شد. تجزیه و تحلیل نتایج با استفاده از نرم­افزار SAS و روش آزمون آنالیز واریانس انجام شد. نتایج نشان داد که عصاره استخراج شده مربوط به تیمار بدون آبیاری و کشت پاییزی، نسبت به دو رژیم دیگر آبیاری، افزایش معنی­داری در میزان فنول کل ( mg QUEg-1308/25)، فلاونوئید ( mg QUEg-1 202/2) و درصد مهار­کنندگی رادیکال DPPH (149/37)، درصد مهار رادیکال­های نیتریک اکسید (563/35) و سوپر اکسید (292/27) داشت. نتایج شناسایی ترکیبات فنولی نشان داد گالیک اسید، کلروژنیک اسید، کوماریک اسید و کروستین به­عنوان ترکیبات اصلی پلی­فنل سفالاریای سوری شناسایی شدند که این ترکیبات با افزایش تنش خشکی بر محتوای آنها در گیاه افزوده شد به طوری که در شرایط یکسان، گالیک اسید (mg QUEg-1 105952/1222) و سینامیک اسید (mg QUEg-1 86/0) به ترتیب بالاترین و کمترین مقدار را داشتند. نتایج ارگانولپتیک کفیر غنی­سازی شده نشان داد که تیمار 2/0 میلی­گرم پودر عصاره در 100 سی­سی کفیر بهترین نتایج را داشت. نتایج نهایی نشان داد می­توان از خواص فراسودمند گیاه سفالاریا سوری در محصولات دارویی و غذایی بهره­مند شد.