ظرفیت ذخیره کربن گونه‌‌های Lycium depressum Stocks و Zygophyllum fabago L. و خاک رویشگاه‌‌های‌ آنها در کویر میقان، اراک

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران

3 استادیار پژوهش، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران

4 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijrdr.2021.124169
چکیده

در این پژوهش به ارزیابی اولیه از ظرفیت ذخایر کربن رویشگاه‌‌های محل پراکنش دو گونه گرگ‌تیغ (Lycium depressum Stocks) و قیچ (Zygophyllum fabago L.) در اراضی شور حاشیه کویر میقان اراک پرداخته شد. برای اندازه­گیری پارامترهای مختلف گیاهی از طرح نمونه‌برداری تصادفی- سیستماتیک استفاده شد. برای تعیین بیوماس هوایی و زیرزمینی، به روش قطع و توزین و برای تعیین ضریب تبدیل کربن و درصد کربن آلی نمونه‌های گیاهی از روش احتراق در کوره الکتریکی استفاده گردید. مطالعات خاک در هر تیپ گیاهی، در عمق ریشه‌دوانی گیاه و همچنین در مناطق فاقد گیاه انجام شد. آنالیز داده­ها بوسیله نرم‌افزار SPSS24 انجام شد. نتایج نشان داد که میانگین میزان ترسیب کربن خاک و گیاه در رویشگاه Z. fabago به‌ترتیب 61/14 و 18/0 و در تیپ گیاهیL. depressum  8/13 و 425/0 تن در هکتار بود و این تفاوت در سطح 5% معنی‌دار نبود. به‌طوری‌که میزان ترسیب کربن خاک در مناطق دارای پوشش­گیاهی گونه­های مورد مطالعه افزایش معنی­داری (902/6 - = t، 001/0 = p ) نسبت به مناطق بدون پوشش­گیاهی داشت. ضریب تبدیل کربن اندام­های هوایی و زیرزمینی گیاهان مورد مطالعه در سطح 5% معنی­دار بوده و نسبت کربن ترسیب شده اندام­های هوایی به کربن ترسیب شده در ریشه برای قیچ و گرگ‌تیغ به‌ترتیب 43/2 و 08/2 بود. با توجه به توان ذخیره کربن گیاهان مورد مطالعه در خاک و اندام­های گیاه در رویشگاه‌های مورد مطالعه، می­توان بیان کرد که این گیاهان نقش مهمی را در ترسیب کربن با حداقل هزینه ممکن و تعدیل پیامدهای تغییر اقلیم در مناطق خشک دارند.