سنجش و مقایسه خصوصیات ساختاری سرمایه‌ی اجتماعی بهره برداران در راستای حکمرانی مرتع (منطقه موردمطالعه: شهرستان سبزوار، استان خراسان رضوی)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری مرتعداری، گروه احیاء مناطق خشک وکوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استاد، گروه احیاء مناطق خشک وکوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک وکوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 استادیار، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران

5 دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک وکوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22092/ijrdr.2021.124172
چکیده

یکی از الزامات اجرایی کردن حکمرانی منابع طبیعی و توانمندسازی بهره‌برداران مرتع، تحلیل روابط اجتماعی در شبکه‌ اجتماعی بهره‌برداران است. در این تحقیق تحلیل شبکه اجتماعی بهره‌برداران مرتع با تأکید بر پیوندهای اعتماد، مشارکت و مشورت در اقدامات مرتع‌داری، با محاسبه شاخص‌های سطح کلان شبکه در سه سامان عرفی فسنقر، پروند و ملوند با یکدیگر مقایسه شد. در این تحقیق از روش شبکه کامل (سرشماری) استفاده شده است و در سه سامان عرفی همه بهره‌برداران مرتع شامل 100 نفر به‌عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده‌اند. نتایج حکایت از آن دارد که در بین بهره‌برداران سامان عرفی پروند میزان سرمایه اجتماعی، پایداری روابط و تعادل شبکه با مقدار تراکم 8/50 درصد در حد متوسط و مشورت در بین آنها با داشتن میزان 8/43 و 5/40 برای دو روستای ملوند و فسنقر در حد ضعیفی نهادینه شده است. سرمایه اجتماعی پایین و سرعت کم گردش پیوند اعتماد، مشارکت و مشورت در بین بهره‌برداران این دو روستا از چالش‌های مهم در ایجاد ساختار مدیریت مشارکتی و به‌تبع آن بهبود حکمرانی مرتع در این مناطق است و نیاز به تقویت هرچه بیشتر سرمایه اجتماعی با افزایش اعتمادسازی در شبکه و ایجاد تمایل بهره‌برداران هر سه سامان عرفی برای مشارکت در فعالیت‌های مرتع‌داری برای ایجاد موفقیت در زمینه حکمرانی مرتع دارد. چه‌بسا در دو روستای ملوند و فسنقر نیاز به تقویت بیشتر روابط اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی نسبت به روستای پروند است.