ارزیابی ارزش غذایی و ویژگی‌های فیتوشیمیایی گیاه اسفناج (Spinacia oleraceae L.) در رویشگاه‌های مختلف استان خوزستان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه شیمی، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 دانشیار گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 4. دانشیار گروه علوم گیاهی، زیست سلولی و مولکولی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 5. پژوهشکده کشاورزی هسته‌ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، کرج، ایران

doi
10.48311/fsct.2025.83969.0
چکیده

این مطالعه به بررسی میزان رنگدانه‌های فتوسنتزی و ترکیبات شیمیایی نمونه‌های اسفناج جمع‌آوری‌شده از رویشگاه‌های مختلف استان خوزستان پرداخته است. نتایج نشان داد که مقادیر کلروفیل‌ها و سایر رنگدانه‌ها در این نمونه‌ها تفاوت‌های معناداری داشته است. بیشترین میزان کلروفیل a در حمیدیه و شادگان مشاهده شد، در حالی‌که بیشترین میزان کلروفیل b در حمیدیه دیده شد. در بررسی ترکیبات شیمیایی، بیشترین میزان کربوهیدرات در حمیدیه و کمترین در رامهرمز بود. میزان پروتئین کل در شادگان کمترین مقدار را داشت. همچنین، مقادیر ویتامین‌ها و عناصر معدنی مختلف نیز در نمونه‌ها تفاوت‌های معناداری را نشان داد. بیشترین ویتامین C در آبادان، ویتامین E در دزفول و حمیدیه، ویتامین B12 در رامهرمز و شوش، و اسیدفولیک در رامهرمز مشاهده گردید. در بررسی عناصر معدنی، بیشترین میزان کلسیم در دزفول، مس در شوش، آهن در دزفول، و منیزیم در رامهرمز بود. علاوه بر این، مقادیر فلزات سنگین شامل روی، سزیم و سرب در نمونه‌های مختلف تفاوت معناداری داشتند. همچنین، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی اسفناج جمع‌آوری‌شده از شادگان کمترین مقدار را داشت، و هدایت الکتریکی اسفناج رامهرمز بیشترین مقدار را نشان داد. نتایج این مطالعه نشان‌دهنده تفاوت‌های معنادار در ترکیبات شیمیایی و ویژگی‌های فیزیکی اسفناج جمع‌آوری‌شده از رویشگاه‌های مختلف استان خوزستان است. این تفاوت‌ها می‌تواند ناشی از عوامل محیطی مانند خاک، دما، رطوبت و شرایط جغرافیایی مختلف باشد که بر رشد و ترکیبات اسفناج تأثیر می‌گذارند. این اطلاعات می‌تواند به بهبود درک ما از تأثیر محیط بر کیفیت مواد غذایی و بهینه‌سازی شرایط کشت در مناطق مختلف کمک کند.