فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مراتع زیراشکوب جنگل­های تنگ دالاب در شمال‌غرب شهر ایلام طی ماه­های اردیبهشت تا آبان چرا می­شوند. برای بررسی رفتار چرایی و تعیین وابستگی دام به منابع علوفه­ای، تعداد سه بز و سه گوسفند کردی از سه گله منطقه به‌طور تصادفی انتخاب و با نصب دستگاه GPS بر آنها، هر ماه اطلاعات مسافت و زمان حرکت دام ثبت شد. نقشه­های سازند زمین­شناسی، شیب، ارتفاع، کاربری اراضی و فرم زمین تهیه و اطلاعات ماهانه GPS با نقشه­ها تلفیق گردید. سنجش میزان تولید منطقه در قالب 27 پلات نمونه از منبع علوفه­ای زیراشکوب و 25 نمونه از درختان و درختچه­ها انجام شد. نتایج نشان داد که بز روزانه به‌طور متوسط 7/7 کیلومتر تحرک داشته و مسافتی در حدود 6/2 کیلومتر برای چرا طی کرده است؛ اما این ارقام برای گوسفند به‌ترتیب 8/7 و 9/1 کیلومتر است. همچنین مشخص شد که بزها در طبقه ارتفاعی 1400 تا 1500 متر و گوسفندها در طبقه ارتفاعی 1300 تا 1400 متر حضور بیشتری داشته­اند. دام­ها گرایش بیشتری به چرا در مناطق زیر اشکوب جنگلی داشته و شیب­های کمتر از 30 درصد، فرم زمین تپه­ای و سازند زمین‌شناسی پابده را ترجیح داده­اند. مقایسه زمان­های چرا، حرکت و توقف دام نشان داد که بین نوع دام­ها از نظر رفتار چرایی تفاوت وجود ندارد؛ ولی بین نوع فعالیت (حرکت، توقف و چرا) در ماه­های مختلف تفاوت وجود دارد. بررسی رفتار چرایی دام با استفاده از فیلمبرداری مشخص نمود که دام­ها حدود 33 تا 36 دقیقه برای چرا، سه تا پنج دقیقه توقف و 12 تا 14 دقیقه برای حرکت بدون چرا زمان صرف کرده­اند. در نهایت مشخص شد که حدود 50 درصد تولید نسبی علوفه از مراتع زیراشکوب، 34 درصد از درختان جنگلی و 10 درصد از زراعت زیراشکوب بوده است؛ بنابراین وابستگی جیره دام به مرتع زیراشکوب حدود 61 درصد، درختان جنگلی 25 درصد و زراعت زیراشکوب 7 درصد است.