تعیین دماهای کاردینال جوانهزنی بذر کُنار (Ziziphus spina-christi) و کمیسازی ویژگیهای آن تحت تنشهای رطوبتی و شوری
نویسندگان
1 دانشیار، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 دانشجوی دکتری بیابانزدایی ، گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
doi
10.22092/ijrdr.2021.123858چکیده
جوانهزنی بذر معمولاً بحرانیترین عامل تعیین کننده موفقیت یا شکست استقرار گیاه است. از مهمترین عوامل محیطی مؤثر در جوانهزنی، استقرار و رشد گیاه، دما و رطوبت میباشند که اثرات قابل توجهی بر ویژگیهای جوانهزنی از جمله درصد و سرعت جوانهزنی دارند، بدین منظور برای تعیین دماهای کاردینال جوانهزنی بذر کنار، در یک مطالعه آزمایشگاهی، خصوصیات جوانهزنی بذرهای این گیاه در دماهای مختلف، در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. ارزیابی واکنش جوانهزنی در دماهای ثابت 5، 10، 15، 20، 25، 30، 35، 40 و 45 درجه سانتیگراد انجام شد. دماهای کاردینال جوانهزنی بذر کنار با استفاده از سرعت جوانهزنی و با سه مدل بتا، دوتکهای و دندان مانند برازش گردید. به منظور انتخاب مدل برتر و سنجش دقت مدل در توصیف سرعت جوانهزنی بذر کنار نسبت به دما، از آمارههای جذر میانگین مربعات (RMSE) و ضریب تبیین (R2) استفاده شد. به گونهای که ضریب تبیین بالاتر و جذر میانگین مربعات خطای کمتر، نشان دهنده همبستگی بیشتر مدل با واقعیت است. نتایج نشان داد که این آمارهها در مدل دو تکهای نسبت به سایر مدلها بهتر است و مقدار آن به ترتیب برابر با 0004/0 و 98 درصد میباشد. بنابراین بر اساس مدل دو تکهای که مدل برتر شناخته شد، دمای پایه، بهینه و بیشینه سرعت جوانهزنی بذر این گیاه به ترتیب برابر 6/8، 3/34 و 49 درجه سانتیگراد محاسبه شد. سپس به منظور بررسی جوانهزنی و رشد گیاهچه کنار نسبت به تنش شوری و خشکی در دمای بهینه، آزمایش دیگری به اجرا در آمد. در این آزمایش جوانهزنی بذرها در شش سطح تنش شوری و خشکی، با پتانسیل اسمزی (صفر ، 2- ، 4-، 6-، 8- و 10- بار ) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این آزمایش نشان داد که تنش شوری و خشکی، درصد و سرعت جوانهزنی بذر کنار را کاهش داد به طوری که در حالت شاهد جوانهزنی 97 درصد و در 10- بار در حالت شوری به 16 درصد و در حالت خشکی به 0 کاهش یافت. ضمن آنکه در مقایسه با خشکی، جوانه زنی بذر کنار جساسیت بیشتری نسبت به تنش شوری نشان داد.