بررسی مدل علی رابطۀ تمایزیافتگی خود و ابعاد رفتار جامعه‌پسند با واسطه‌گری هویت اخلاقی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی دانشگاه شیراز

2 دانشیار دانشگاه شیراز

doi
10.22059/jisr.2018.247816.602
چکیده

رفتار جامعه‌پسند نوع خاصی از رفتار هدفمند است که به‌منظور رفاه دیگران انجام می‌شود. در کنار تنوع رفتارهای جامعه‌پسند، نکتۀ حائز اهمیت، شرایط و زمینۀ تحقق این نوع رفتارهاست. در این پژوهش، رابطۀ ساختاری تمایزیافتگی خود و ابعاد رفتار جامعه‌پسند با واسطه‌گری هویت اخلاقی در قالب یک مدل علی بررسی می­شود. ابتدا 239 نفر از دانشجویان کارشناسی دانشگاه شیراز به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب انتخاب شدند. سه مقیاس معتبر شامل پرسشنامۀ فرم کوتاه تمایز خود (DSI-SE) اریک، پرسشنامۀ رفتار جامعه‌پسند پنر و همکاران، و پرسشنامۀ هویت اخلاقی آکویینو و رید برای سنجش متغیرهای مدل به­کار گرفته شدند. روایی و پایایی ابزارهای مورد استفاده در پژوهش، بررسی و تأیید شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها به روش تحلیل مسیر انجام گرفت و برای بررسی معناداری واسطه‌گری و برازش مدل، از نرم‌افزار ایموس استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل با داده‌های این پژوهش، برازش مناسبی دارد. با توجه به یافته‌ها، تمایزیافتگی به­نحو منفی، رفتار جامعه‌پسند معطوف به دیگران را پیش‌بینی می­کند. هویت اخلاقی نیز رفتار جامعه‌پسند کمک‌رسانی را به­نحو مثبت و رفتار جامعه‌پسند معطوف به دیگران را به­نحو منفی پیش‌بینی می­کند. همچنین هویت اخلاقی، نقشی واسطه‌ای در رابطۀ میان تمایزیافتگی خود و رفتار جامعه‌پسند ایفا می­کند. درمجموع، نتایج این پژوهش نشانگر اهمیت تمایزیافتگی خود و هویت اخلاقی در رفتار جامعه‌پسند است.