تحلیل حساسیت برای کمی‌سازی عدم قطعیت در مدل‌سازی سدهای خاکی (مطالعه موردی: سد ماکو)

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، هیدرولیک و مکانیک مهندسی رودخانه، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاشار، ازمیر، ترکیه.

3 گروه مهندسی عمران، مهندسی آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.22059/jwim.2023.360452.1084
چکیده

به­علت وجود عدم قطعیت­های گوناگون در مشخصات مصالح و مدل‌سازی سدهای خاکی، کمی­سازی این عدم قطعیت­ها نیازمند تحلیل حساسیت و کاهش تعداد پارامترهای متغیر برای کاهش هزینه و زمان در مدل‌سازی امری بسیار ضروری به­نظر می­رسد. در این پژوهش، تحلیل عددی سد خاکی ماکو واقع در استان آذربایجان‌غربی به­عنوان مطالعه موردی، با نرم­افزار FLAC2D صورت گرفته و پاسخ استاتیکی به­دست آمد. اثر لایه­های ساخت و مقدار و شکل خطوط هم­تراز تنش و جابه‌جایی با پژوهش‌های قبلی مقایسه و اعتبارسنجی گردید. تعداد 49 متغیر تصادفی (از مشخصات مصالح در نواحی هسته، پوسته، فیلتر، زه‌کش، پی آبرفتی و سنگ بستر) در نظر گرفته شد. با انجام تحلیل حساسیت و با استفاده از نمودار Tornado، تعداد پارامترهای متغیر کاهش و 18 متغیر تصادفی مهم در تحلیل سد خاکی شناسایی شدند. نتایج نشان داد که تغییرات چگالی خشک (γd) پوسته تغییری در حدود 8 درصد و هم‌چنین تغییرات ضریب پواسون (ν) و مدول الاستیسیته (E) هسته تغییری در حدود 7 درصد در پاسخ سد خاکی ایجاد می­کنند. در نهایت، پارامترهای چگالی خشک (γd)، ضریب پواسون (ν)، مدول الاستیسیته (E) و زاویه اصطکاک داخلی (ϕ) به­ترتیب پارامترهای حساس­تری شناسایی شدند که بر پاسخ سدهای خاکی بیش‌ترین تأثیر را می­گذارند.