فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گونه Diaphanoptera khorasanica Rech. f. (روشن‌بال خراسانی) انحصاری ایران و دارای طبقه تهدید "آسیب‌پذیر" است. در تحقیق حاضر برخی از ویژگی‌های رویشی و محیطی این گونه در رویشگاه‌های چلپوی عطائیه خراسان رضوی و دره هوینده و کج دره پارک ملی ساریگل خراسان شمالی مطالعه شد. جهت نمونه‌برداری از گیاه D. khorasanica ، 45 پلات یک متر‌مربعی در طول 9 ترانسکت 100 متری برای هر سه رویشگاه به روش تصادفی- سیستماتیک استقرار یافت. داخل هر پلات ویژگی‌های رویشی این گونه اندازه‌گیری شد. در هر رویشگاه سه نمونه خاک به طور تصادفی در مسیر ترانسکت‌ها و از عمق 20-0 سانتی‌متری پای بوته‌های این گونه برداشت و برخی از خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آنها اندازه‌گیری شد. اطلاعات اقلیمی 10 سال اخیر از ایستگاه‌های سینوپتیک شهرهای کاشمر و اسفراین استخراج شد. پس از جمع‌آوری داده‌ها به منظور تحلیل ویژگی‌های رویشی و خاک از آنالیز واریانس یک‌طرفه (ANOVA) و جهت مقایسه میانگین‌ها از آزمون دانکن استفاده شد. نتایج نشان داد که بین سه رویشگاه از نظر سطح تاج‏پوشش و قطر ضخیم‌ترین ساقه در سطح 5 درصد، ارتفاع گیاه و طول برگ ، تعداد بوته و طول بلندترین ساقه در سطح 1 درصد اختلاف معنی‌داری وجود دارد، اما تعداد دانه‌رست و عرض برگ اختلاف معنی‌‌داری ندارند. همچنین بین رویشگاه‌ها خصوصیات خاک در سطح 1 درصد اختلاف معنی‌داری دارند. مهم‏ترین عوامل محیطی اثرگذار بر ویژگی‏های رویشی با استفاده از روش تجزیه مؤلفه‏‏های اصلی (PCA) تعیین شد. نتایج نشان داد که حداقل مطلق دما، میانگین حداقل دمای سردترین ماه، بارندگی سالانه، هدایت الکتریکی، رس و جهت دامنه به ترتیب بیشترین تأثیر را بر این خصوصیات داشتند. همچنین در میان خصوصیات رویشی، طول بلندترین ساقه، ارتفاع گیاه، سطح تاج‏پوشش، تعداد بوته و قطر ضخیم‏ترین ساقه به ترتیب بیشترین تأثیر را نسبت به خصوصیات محیطی نشان دادند.