فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اطلاعات کیفیت علوفه به مدیران مرتع در انتخاب روش‌های چرایی مناسب به منظور ارتقاء عملکرد دام‌ها بدون صدمه زدن به اکوسیستم کمک می‌کند. هدف این تحقیق بررسی ارزش غذایی سه گونه مرتعی Thymus kotschyanus،  Artemisia melanolepisو Artemisia austriaca در مراحل فنولوژی و ارتفاعات مختلف در سال 1395 بوده است. با توجه به حضور گونه­ها، سه مکان در جنوب­شرقی سبلان در محدوده پیست اسکی آلوارس در دامنه ارتفاعی 2400-2200، 2600-2800 و 3200-3000 متر از سطح دریا انتخاب شدند. در هر سایت تعداد 50 نمونه از پایه‌های گونه‌ها در سه مرحله فنولوژیکی برداشت شد. ارزش غذایی گونه‌ها با تعیین درصد ماده‌خشک، خاکستر، ماده‌آلی، پروتئین‌خام، درصد چربی، دیواره سلولی بدون همی‌سلولز[1] و الیاف نامحلول در شوینده خنثی[2]، عناصر ماکرو (نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم و سدیم) و میکرو (آهن، روی، مس و منگنز) در آزمایشگاه اندازه‌گیری و با استفاده از تجزیه واریانس در قالب طرح کاملا تصادفی ارزیابی شد. برای مقایسه میانگین از روش چند دامنه‌ای دانکن استفاده شد. با توجه به تفاوت ارتفاع در رویشگاه T.kotschyanus و A.melanolepis، تأثیر ارتفاع بر صفات این گونه‌ها به­طور جداگانه با آزمون t مستقل بررسی و نتایج نشان داد تغییرات ارتفاع بر ارزش­غذایی و عناصر ماکرو و میکرو T. kotschyanus و A. melanolepis تأثیری نداشت. اختلاف بین مراحل فنولوژیکی در گونه­ها معنی­دار بود. بیشترین و کمترین درصد ماده آلی در مرحله بذردهی و رویشی به ترتیب در A. austriaca (43/94 درصد) و A. melanolepis (49/91 درصد) بود. با پیشرفت مراحل رشد، کاهش معنی‌داری در درصد چربی، پروتئین‌خام و خاکستر در گونه‌ها مشاهده شد (05/0p <). بیشترین پروتئین خام در A.melanolepis در مرحله رویشی (17 درصد) و کمترین در A. austriaca در مرحله بذردهی (5/7 درصد) مشاهده شد. با پیشرفت مراحل رشد ماده آلی و خشک، NDF و ADF در گونه‌ها افزایش یافت. فسفر، پتاسیم، نیتروژن و سدیم در گونه‌ها با پیشرفت مراحل فنولوژی کاهش معنی‌داری داشت (05/0p <). بیشترین فسفر در مرحله رویشی در A. austriaca (34/0 درصد) و کمترین (12/0 درصد) در T. kotschyanus در مرحله بذردهی ثبت شد. در مجموع گونه‌های A.austriaca، A.melanolepis وT. kotschyanus دارای ارزش غذایی بالا و عناصر معدنی مناسب که می­توان آن­ها را به عنوان علوفه جایگزین در شرایطی که سایر گونه‌های علوفه­ای مرتع تقلیل یافته‌اند، استفاده کرد.