بررسی جایگاه زنان در مدیریت منابع آب (رویکردی تطبیقی به اسناد توسعه پایدار سازمان ملل)

نویسندگان

1 گروه مطالعات زنان، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 گروه مطالعات زنان، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22059/jwim.2023.354950.1048
چکیده

در سراسر جهان، زنان به‌دلیل مسئولیت تأمین غذا، آب و سوخت بیش‌تر به منابع طبیعی وابسته هستند به همین علت تغییرات اقلیمی و به‌دنبال آن کاهش منابع آب زنان را به‌طور ویژه­ای تحت تأثیر قرار می‌دهد. از دیدگاه تحقیقات جهانی و اسناد سازمان ملل، زنان یکی از ارکان توسعه و کلید موفقیت سیاست‌های آب هستند. این مهم در اسناد توسعه پایدار سازمان ملل برجسته شده است. در برنامه­‌های توسعه ایران در طی سالیان گذشته با وجود اشاره به اهمیت مشارکت زنان و نقش زنان در فرایند توسعه، شاهد برنامه مشخصی راجع به نقش زنان در توسعه پایدار آب نیستیم. تنها در آیین‌نامه ماده ۱۷ برنامه چهارم توسعه به نقش زنان در مدیریت منابع آب اشاره شده است، اما هیچ­گاه برنامه مشخصی برای مشارکت و مداخله زنان در حوزه آب تدوین نشده ­است. این مقاله با روش تحلیل محتوای کیفی اسناد توسعه سازمان ملل و تحلیل تطبیقی این اسناد با برنامه‌­های اول تا ششم توسعه و با این هدف صورت گرفت تا مشخص شود که برنامه­‌نویسان چه رویکرد و نگرشی درباره توانمندسازی زنان در حوزه منابع آب دارند. یافته‌­های پژوهش نشان می‌دهد که در برنامه‌­های توسعه کشور توجه به جایگاه و نقش زنان در مدیریت منابع آب کشور به‌عنوان هم آسیب­‌دیدگان و هم سیاست‌گذاران بحران آب کشور مغفول باقی‌مانده است. لذا پیشنهاد می‌شود برنامه­‌نویسان توسعه در مدیریت منابع آب به توانمندسازی و مشارکت زنان توجه ویژه‌­ای داشته باشند و عقب‌ماندگی‌­های این بخش را جبران کنند.