آثار اقتصادی تغییر اقلیم بر محصولات منتخب راهبردی در ایران

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشهای برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی

doi
10.30490/aead.2023.356916.1403
چکیده

گرچه همه بخش­ های مختلف اقتصادی از تغییرات اقلیم تأثیر می‏ پذیرند، اما وابستگی بخش کشاورزی به اقلیم بیش از دیگر بخش‏ هاست. اثر منفی گرمایش جهانی بر کشاورزی تهدیدی برای امنیت غذایی محسوب می‌شود. از این ‏رو، کمی‌سازی آثار این تغییرات بر تولید محصولات کشاورزی بسیار ضروری می‌نماید. هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر متغیرهای اقلیمی بر میزان تولید محصولات راهبردی منتخب در ایران بود و بدین منظور، از رهیافت سری‌های زمانی و مدل اقتصادسنجی خودرگرسیونی با وقفه توزیعی (ARDL) استفاده شد. برآورد مدل با استفاده از داده ­های دوره زمانی 93-1340 نشان داد که محصولات برنج، جو، گندم و ذرت، به‏ ترتیب، بیشترین سرعت تعدیل را در واکنش به هر گونه تکانه (شوک) و انحراف از حالت تعادلی بلندمدت خود دارند؛ همچنین، از لحاظ تأثیرگذاری غلظت دی‏ اکسید کربن (CO2)، ذرت بیشترین افزایش تولید و برنج کمترین تأثیرپذیری مثبت را به ازای یک درصد افزایش دی‏اکسید کربن  بیشتر خواهند داشت. از بررسی مجموع نتایج می­توان دریافت که تاکنون اثر منفی معنی­دار از تغییر اقلیم بر تولید غلات کشور چه در کوتاه‏مدت و چه در بلندمدت مشاهده نشده و هرچند، در طول نیم قرن گذشته، تاثیرات منفی تغییر اقلیم با اتکای بیشتر بر بهره ‏برداری از منابع پایه آب و خاک جبران شده است، تداوم این وضعیت برای آینده امکان‏پذیر نیست. بنابراین، «بهره‏ گیری از فناوری­ های پیشرفته» و «ترویج کشاورزی هوشمند نسبت به اقلیم» را می‏توان راهکارهایی مناسب برای جلوگیری از وقوع پیامدهای فاجعه ‏بار تغییر اقلیم در بخش کشاورزی دانست.