اثر پویایی ساختاری گنبد نمکی بر شوری اراضی پیرامون آن
نویسندگان
1 استادیار بخش بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
2 استادیار بخش بیابان، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت
doi
10.22092/ijrdr.2019.122160چکیده
مهمترین عامل زمینساختاری که در بیابانزایی مؤثر است رخنمون گنبدهای نمکی است. به علت خاصیت انحلالپذیری آن و همچنین تأثیری که میتواند بر کیفیت منابع آب و خاک مناطق اطراف بگذارد، مطالعه و بررسی آن از اهمیت ویژهای در طرحهای کشاورزی و منابع طبیعی برخوردار است، زیرا منجر به کاهش حاصلخیزی خاک و گسترش بیابانها خواهد شد. در این پژوهش سعی شده است با بررسی کیفیت آبهای سطحی و زیرزمینی و همچنین بررسی عوامل زمینشناسی، ریختشناسی، پویایی نمک و درزههای تکتونیکی اطراف گنبد نمکی دشتی ارتباط آن در بیابانزایی مشخص گردد. ضخامت ستون نمک در گنبد نمکی دشتی در حدود 2800 متر برآورد شده است و نمکشارهای نمکی تحت تأثیر توپوگرافی گنبد (شمالشرقی- جنوبغربی) از دو طرف سرازیر شده و روی سنگهای درون گیر اطراف قرار گرفتهاند. بنابراین رسوبات پاییندست مدام مورد تهدید آلودگیها میباشند. بهطوریکه با بررسی پویایی گنبد مشخص شد که تعادل میان میزان عرضه و فقدان نمک در گنبد نمکی مورد نظر همیشه برقرار است و در گسترش بیابان در اطراف خود نقش فعال و دائمی دارد. جریان آبهای زیرزمینی در آبخوانهای منطقه بهطور عمده توسط تراوایی درزههای تکتونیکی و گسلهای اطراف گنبد کنترل میشود و تأثیر گنبد در شوری آبهای زیرزمینی را تأیید مینماید. فعالیت نزدیک به سطح دیاپیر نمکی دشتی قبل از کوهزایی زاگرس عاملی مهم و اساسی در تخریب خاکهای محدوده طاقدیس کنگان و گسترش بیابانزایی میباشد.
