مروری بر اندرکنش هیدرودینامیک جریان و زندگی آبزیان در جریان‌ آشفته رودخانه‌ها

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده عمران آب و محیط زیست

2 دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.22059/jwim.2023.344080.999
چکیده

بیش‌تر روش‌های تعیین دبی محیط زیستی مورداستفاده در ایران تنها به عمق آب موردنیاز برای تردد گونه‌های شاخص ماهیان توجه دارند، درصورتی‌که برای حفظ تنوع زیستی در رودخانه‌ها باید اثر آشفتگی جریان‌ بر مورفولوژی و بستر رودخانه موردتوجه قرار گیرد. خواص آشفتگی جریان در رودخانه‌ها برای آبزیان بسیار دارای اهمیت است، اما به‌دلیل ماهیت پیچیده‌شان به‌ندرت در ارزیابی‌های متداول زیستگاه رودخانه‌ها و طرح‌های احیا موردبررسی قرار می‌گیرند. در این مقاله، به مرور اندرکنش دوطرفه هیدرودینامیک و موجودات آبزی در رودخانه‌ها و نیز روش‌های کلیدی اندازه‌گیری آن‌ها پرداخته شده است تا مشوقی باشد برای توجه به اهمیت بررسی آشفتگی در علم و مدیریت رودخانه. هم‌چنین، به بررسی روش‌های اندازه‌گیری خواص آشفتگی مرتبط با محیط‌زیست جریان شامل تعیین شدت، تناوب، جهت‌گیری، و مقیاس ساختارهای جریان آشفته پرداخته شده است. این تحلیل، علاوه بر تأکید بر روش‌های مختلف اصلاح میدان جریان توسط گیاهان و جانوران، به تأثیر مفید این روش‌ها پرداخته است. تهدیدهای بالقوه برای رشد و بقا مرتبط با آشفتگی شامل آسیب، جابه‌جایی، افزایش مصرف انرژی ارائه‌ شده است. با توجه به دانش فنی محدود این موضوع بین‌رشته‌ای در ایران، در این مقاله سعی شده تا تجربیات جهانی در این رابطه بحث و جمع‌بندی شود و با شناسایی برخی موانع جهت ادغام آشفتگی با علم احیای رودخانه، به توان به درک مفاهیم در این زمینه پیچیده تحقیقاتی، پی برد.