تأثیر چرای دام اهلی (گوسفند و بز) و حیات وحش (کل و بز کوهی) بر برخی ویژگیهای پوشش گیاهی مراتع شاه حیدر ارسباران
نویسندگان
1 استادیار گروه منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، ایران.
2 دانشجوی دکترای مرتعداری، گروه منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، ایران.
3 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسة تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
4 دکترای علوم مرتع، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسة تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
doi
10.22092/ijrdr.2019.120023چکیده
بررسی تغییرات پوششگیاهی در سایت چرا شده توسط دام اهلی و مقایسه با عرصه تحت چرای حیات وحش میتواند یکی از عملیترین روشهای بررسی، به منظور شناخت صحیح روابط متقابل اجزاء اکوسیستم، ارزیابی مدیریت اعمال شده و ترسیم راهکارهای مدیریت صحیح برای آینده باشد. بنابراین، تحقیق حاضر به منظور مقایسه پارامترهای پوششگیاهی در دو سایت مورد چرای دامهای اهلی (گوسفند نژاد مغانی و بز نژاد خلخالی) و حیات وحش (کل و بز کوهی)، در مراتع شاه حیدر منطقه ارسباران در شهرستان کلیبر صورت گرفت. پس از تعیین توده معرف، در هر دو سایت نمونهبرداری از پارامترهای پوششگیاهی با استفاده از روش تصادفی-سیستماتیک انجام گرفت. در داخل هر توده معرف، پنج ترانسکت یکصد متری مستقر و تعداد 10 پلات دو متر مربعی بر روی هر ترانسکت و در مجموع 100 پلات در هر دو مکان بکار برده شد. در داخل هر پلات و در امتداد هر ترانسکت، درصد پوشش تاجی، تراکم و مقدار تولید گونههای مورد چرای دام، اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که درصد پوشش تاجی، تراکم و مقدار تولید گونهها در سایت چرای حیات وحش به دلیل چرای سبک نسبت به سایت چرای دام اهلی بیشتر بود و از نظر آماری اختلاف معنیداری با هم داشتند. ضمن اینکه دامهای اهلی به دلیل همراهی چوپان به صورت محدود و بسته چرا کرده اما حیات وحش در منطقه حفاظت شده به صورت کاملاً آزاد چرا میکنند. از طرفی حیات وحش به دلیل چالاکی و حرکت بیشتر، قدرت انتخابکنندگی بیشتر و دامنه چرایی وسیعتری در مقایسه با دامهای اهلی دارند. همچنین، نتایج نشان داد که درصد پوشش تاجی، تراکم و مقدار تولید فوربها نسبت به بوتهای ها، در سایت چرای دام اهلی کمتر است و این امر بدلیل تمرکز چرای گوسفند بر روی فوربها (عموما گیاهان خانواده بقولات) میباشد.
