فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف اصلی این مقاله معرفی و  نقد یکی از بدیع‌ترین تبیین‌ها از انقلاب اسلامی ایران توسط کورزمن[1]جامعه‌شناس غربی بوده است. نقطه عزیمت کار او ایضاح و نقادی یکی از نحله‌های اصلی تئوری‌های انقلاب، موسوم به "تحلیل ‌توکویلی" از انقلاب‌هاست که بر اساس آن، زمانی‌ که فرصت‌های نهادی و ساختاری (مثلاً شکنندگی و آسیب‌پذیری دولت در قبال فشار سیاسی مردمی) با فرصت‌های ادراک‌شده (آگاهی عموم از فرصت‌های موجود برای اعتراض موفقیت‌آمیز) انطباق پیدا ‌کنند، وقوع انقلاب‌ها محتمل می‌شوند؛ و در واقع وقوع انقلاب بر اساس چنین انطباقی تبیین می‌شود. اما کورزمن نشان می‌دهد که این هم‌سویی ممکن است همیشه رخ ندهد.؛ کما اینکه به اعتقاد برخی صاحب‌نظران در مورد انقلاب اسلامی چنین اتفاقی نیافتاد و تصور مردم از توانایی‌های خودشان در قیاس با قابلیت‌های سرکوب و کنترل حکومت با یکدیگر همخوانی نداشتند. این مقاله ضمن ایضاح موضع تئوریک کورزمن در قبال انقلاب ایران، به بیان نقاط قوت و ضعف این دیدگاه در تبیین انقلاب‌ها پرداخته است. 1- دیدگاه تأثیرگذار و تحلیل بدیع چارلز کورزمن (استاد جامعه‌شناسی دانشگاه کارولینای شمالی) از انقلاب اسلامی ایران برای اولین‌بار در مقالة زیر به چاپ رسید: Charles Kurzman,"Structural Opportunity and Perceived Opportunity in Social Movement Theory: The Iranian Revolution of 1979", American Sociological Review, Vol. 61, No. 1, Feb. 1996.