الگوی بازدارندگی سایبری از دیدگاه موازین حقوق بین‌الملل

نویسندگان

1 دانشیار حقوق بین الملل و عضو هیات علمی دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

doi
چکیده

در دورانی که عملیات سایبری افزایش قابل‌توجهی یافته است، بازدارندگی سایبری می‌تواند به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در ارتقاء امنیت ملی و مقابله با حملات سایبری محسوب شود. در این راستا، توسل به موازین حقوق بین‌الملل و قواعد و مقررات حاکم بر مخاصمات مسلحانه می‌تواند به‌عنوان عاملی مؤثر در منصرف کردن مهاجم از انجام هرگونه عملیات خصمانه سایبری موردتوجه قرار گیرد. محقق در پژوهش حاضر، باهدف ارائه الگوی بازدارندگی سایبری (ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌ها) از دیدگاه قواعد حقوق بین‌الملل از طریق روش تحقیق آمیخته، ابتدا به جمع‌آوری و مطالعه مستندات بین‌المللی مرتبط با موضوع بازدارندگی ‌پرداخت و با استفاده از نرم‌افزار تحلیل کیفی مکس‌کیودا و به روش تحلیل مضمون نسبت به کدگذاری و مقوله‌بندی مفاهیم اقدام نمود تا ضمن احصاء اصول و قواعد حقوق بین‌الملل، عناصر تاثیرگذار بر الگوی بازدارندگی سایبری را از طریق استدلال استقرائی بدست آورد. سپس محقق با استفاده از نرم‌افزار اسمارت پی.ال.اس و مجذور مربعات جزئی توانست ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های الگوی بازدارندگی سایبری را احصاء نماید و در ادامه با مراجعه به خبرگان این حوزه، تائیدپذیری میزان تاثیر این عناصر بر الگو را اخذ و برازش کلی(جامعیت مدل) الگو را اثبات نماید. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که از دیدگاه حقوق بین‌الملل، الگوی بازدارندگی سایبری متشکل از سه بُعد شناسایی(شناسایی عامل تهدید و اخطار زودرس)، هنجارسازی(انتساب مسئولیت و اقدام متقابل یا مقابله‌به‌مثل) و دفاع و تلافی(دفاع مشروع و اقدام تلافی‌جویانه) و چهار مؤلفه(قابلیت، اعتبار، ثبات و ارتباط) و شاخص‌‌های مربوطه است که مجموعاً بر بازدارندگی سایبری موثر هستند.