تعیین الگوی کشت بهینه محصولات زراعی با تأکید بر ریسک درآمدی: مطالعه موردی دهستان روشن‌آباد شهرستان گرگان

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

2 نویسنده مسئول و دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران .

3 دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

4 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

5 دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه بلونیا، ایتالیا.

doi
10.30490/aead.2022.329875.1150
چکیده

با توجه به محیط متغیر فعالیت‌های کشاورزی، کشاورزان با انواع ریسک و عدم قطعیت مواجه می‌شوند که بر تصمیمات تولید، پایداری و سودآوری این فعالیت‌ها تأثیرگذار است. ریسک درآمدی، به‌‏عنوان برآیند دو ریسک قیمت و عملکرد، از مهم‌ترین ریسک‌های پیش روی کشاورزان است. در مطالعه حاضر، الگوی کشت بهینه محصولات زراعی با بهره‏ گیری از روش تحلیل پوششی داده‌های سازگار با تنوع و بر مبنای معیار فاصله جهت‌دار تعیین شد. بدین منظور، از معیارهای «بازدهی سود انتظاری» و «ریسک ارزش در معرض خطر شرطی در سطوح احتمال مختلف» استفاده شد. نتایج نشان داد که در الگوی کشت بهینه، سهم محصول گندم کاهش و سهم محصولات سودآورتری نظیر برنج دانه ‏متوسط مرغوب افزایش می‌یابد؛ همچنین، محصولاتی نظیر سویا و پنبه که نسبت به سایر محصولات سودآوری کمتر و ریسک بیشتری دارند، از الگوی کشت بهینه حذف می‌شوند. بر اساس نتایج پژوهش، برای توسعه کشت برنج در منطقه، استفاده از ابزارهایی نظیر بیمه درآمدی، پرداخت‌های جبرانی و صندوق تثبیت درآمد پیشنهاد می‌شود.