تعیین میزان تحمل به دمای زیر صفر (سرمازدگی) در کهور پاکستانی(Prosopis juliflora) با استفاده از شاخصهای فیزیولوژیک (مطالعه موردی: ماسهزارهای استان خوزستان)
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.
2 کارشناس پژوهشی، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران
3 کارشناس ارشد، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خوزستان، اهواز، ایران
4 مربی پژوهشی، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران
5 کارشناس ارشد پژوهشی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران
6 کارشناس ارشد پژوهشی، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران
doi
10.22092/ijrdr.2019.119326چکیده
بروز دماهای زیر صفر در زمستانهای اخیر در استان خوزستان، موجب سرمازدگی درختان دستکاشت کهور پاکستانی (Prosopisjuliflora) در ماسهزارها شده است. بهمنظور بررسی حساسیت به سرمازدگی در این گونه از طریق تعیین دماهای زیر صفر و زمانهای بحرانی، از جنبههای فیزیولوژیکی در سال 1391 یک پژوهش اجرا شد. در این تحقیق از یک طرح آماری اسپلیت اسپیلت پلات در قالب طرح کاملاً تصادفی با 6 تکرار استفاده شد. بهطوریکه بهمنظور اعمال تیمارها از سرشاخههای درختان مسن و نهالهای دوساله بهعنوان تیمار اصلی و دماهای زیر صفر (1-، 3-، 5- و 7- درجه سانتیگراد) بهعنوان تیمار فرعی اول و زمانهای اعمال سرما (1، 2، 3 و 4 ساعت) بهعنوان تیمار فرعی دوم در نظر گرفته شدند. پس از سرمادهی میزان نشت الکترولیتها از غشاء سلولهای برگ و ساقه اندازهگیری و بر این اساس LT50محاسبه و میزان فلورسانسکلروفیل (ӀӀ) و کارایی فتوسنتز برگها بهعنوان شاخصهایی برای تعیین خسارت سرمازدگی اندازهگیری شد. نتایج نشان داد که بین سرشاخههای درختان چندساله و نهالهای دوساله از نظر کلیه صفات تفاوت معنیداری مشاهده نشد. درصد نشت الکترولیتهای با کاهش دما در حد معنیداری از برگ و ساقه افزایش یافت. LT50 در دمای 5- درجه سانتیگراد پس از سه ساعت اتفاق افتاد و در دمای 7- درجه پس از اولین ساعت در برگها و در ساقهها در ساعت سوم اتفاق افتاد. حداکثر عملکرد کوانتمی فتوسیستم (ӀӀ)، با کاهش دمای زیر صفر و تداوم آن روند کاهشی معنیداری داشت. برگهای این گیاه تا دو ساعت دمای 1- درجه سانتیگراد را بدون تغییر معنیداری در عملکرد کوانتمی تحمل نمودند اما با تداوم دمای 1- درجه سانتیگراد تا سه ساعت این مقدار از 64/0 (در شاهد) به حدود 48/0 رسید و اعمال چهار ساعت دمای 7- درجه مقدار این شاخص را به 15/0 رساند.
