بررسی پتانسیل پروبیوتیکی باکتری‌های اسید لاکتیک جدا شده از پنیر لیقوان

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی ، سراب، ایران.

2 گروه علوم و صنایع غذایی، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی، سراب، ایران.

3 گروه علوم دامی، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی، سراب، ایران

doi
10.22034/FSCT.22.158.270
چکیده

عامل اصلی حضور میکرفلور خاص مانند باکتری‌های لاکتیک اسید در محصولات لبنی تهیه شده از شیر خام مانند پنیر لیقوان، روش‌های سنتی آماده‌سازی این محصولات است. تعداد زیادی از این باکتری‌ها میکروارگانیسم‌های پروبیوتیک بوده و بعنوان مثال گونه‌های بسیاری از باکتری‌های لاکتوباسیلوس، انتروکوکوس و پدیوکوکوس که در غذاها یافت شده‌اند، ویژگی پروبیوتیکی نشان داده‌اند. در تحقیق حاضر پس از جداسازی فنوتیپی باکتری‌های لاکتیک اسید از 25 نمونه پنیر سنتی لیقوان، جدایه‌ها با استفاده آزمون PCR اختصاصی جنس‌های لاکتوباسیلوس، انتروکوکوس و پدیوکوکوس تایید شدند. سپس ویژگی‌های پروبیوتیکی شامل مقاومت به شرایط شبیه‌سازی شده دستگاه گوارش انسان، خواص ضدمیکروبی، خاصیت خودتجمعی و تجمع مشترک، مقاومت آنتی‌بیوتیکی و قدرت همولیزکنندگی سویه‌های منتخب مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس آزمون‌های تشخیص بیوشیمیایی و مولکولی، از بین 84 سویه‌ی منتخب، تعداد 58 جدایه به‌عنوان لاکتوباسیلوس (29 جدایه)، انتروکوکوس (18 جدایه) و پدیوکوکوس (11 جدایه) شناسایی شدند. غربال‌گری این جدایه‌ها برای زنده‌مانی در شرایط شبیه‌سازی شده دستگاه گوارش انسان نشان داد که 1/26 درصد جدایه‌ها (14 جدایه) مقاومت بالای 50 درصد داشتند. همچنین، تعداد نه جدایه از سویه‌های منتخب اثر ضدمیکروبی قوی روی لیستریا مونوسایتوجنز و استافیلوکوکوس ارِئوس و همچنین کپک‌های آسپرژیلوس فلاووس و پنی‌سیلیوم سیترینوم نشان دادند. به‌علاوه، بر اساس قابلیت خودتجمعی و تجمع مشترک، تعداد چهار جدایه‌ی LS106، LS71، LS33 و LS6 (متعلق به دو جنس لاکتوباسیلوس و انتروکوکوس) انتخاب شدند. در نهایت، بررسی مقاومت آنتی‌بیوتیکی حاکی از حساسیت این جدایه‌ها به اکثر آنتی‌بیوتیک‌های به‌کار رفته بود بطوریکه تمام جدایه‌ها نسبت به تتراسایکلین و آمپی‌سیلین حساس بودند. همچنین خاصیت همولیتیکی در هیچ‌یک از این چهار جدایه مشاهده نشد. بنابراین، این جدایه‌ها یه‌عنوان گزینه‌های مناسب برای استفاده در محصولات غذایی تخمیری و بهره‌گیری از خواص سودمند آن‌ها معرفی می‌شوند.