فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف اصلی این پژوهش، شناسایی ظرفیتها و کارکردهای مساجد در زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی و ارائۀ راهکارهایی برای استفادۀ بهینه از این ظرفیتها بود. روش: در این مطالعه از روش تحلیل مضمون به عنوان رویکردی کیفی استفاده شده است تا با بررسی منابع دینی، دیدگاههای صاحب‌نظران و مطالعات پیشین، کارکردهای فرهنگی و اجتماعی مساجد تحلیل شود. یافته‌ها: در فرایند کدگذاری و پس از بازنگری مضامین، ۷۱ مضمون پایه شناسایی شد که پس از ترکیب و ادغام آنها، به هفت مضمون سازمان‌دهنده دست یافتیم. این مضامین در دو دستۀ فراگیر «فرهنگی» و «اجتماعی» طبقه‌بندی شدند. نتیجه‌گیری: در بخش فرهنگی، مضامین سازمان‌دهنده شامل سنگر مبارزه جنگ نرم، کانون جذب نوجوانان و جوانان و مرکز فرهنگ‌سازی و بیانگر نقش مساجد در ترویج ارزشهای فرهنگی و تقویت هویت دینی و اجتماعی نسل جوان است. در بُعد اجتماعی، مساجد بستری برای تعاملات اجتماعی، افزایش نشاط اجتماعی، انجام مسئولیت اجتماعی و تقویت انسجام اجتماعی شناخته شدند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که مساجد می‌توانند به عنوان نهادهایی مؤثر در توسعۀ فرهنگی و اجتماعی جامعه ایفای نقش کنند و با برنامه‌ریزی صحیح، به ارتقای سلامت اجتماعی و فرهنگی کمک شایانی کنند.