بررسی فعالیت ضدقارچی اسانس بادرشبو (Dracocephalum moldavica) و برهمکنش آن با آنتی‌بیوتیک نیستاتین علیه تعدادی از سویه‌های قارچی

نویسندگان

1 1- دانشجوی دکتری بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 3- استاد، گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

3 2- استاد گروه بهداشت و مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 4- دانشیار، گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

doi
10.22034/FSCT.21.156.226
چکیده

اگرچه در حال حاضر اغلب از نگهدارنده‎های ضد‌قارچی شیمیای در فراورده‌های غذایی مختلف استفاده می شود، ولی استفاده از این مواد به دلیل اثرهای مضر آن‌ها بر سلامت انسان و محیط زیست محدود شده است. درسال‌های اخیر پژوهشگران به دنبال جایگزین کردن این ترکیب‌های شیمیایی با مواد طبیعی و کم خطر می‌باشند. در این راستا استفاده از اسانس گیاهان دارویی به دلیل عوارض جانبی کمتر می‌تواند جایگزین مناسبی محسوب شود. لذا در پژوهش حاضر پس از تهیه گیاه بادرشبو از مزارع روستای گلمرز واقع در نزدیکی شهرستان ارومیه و خشک کردن آن، اسانس‌گیری از گیاه بادرشبو به وسیله دستگاه کلونجر انجام شد و اثر ضدقارچی اسانس بادرشبو بر تعدادی از سویه‌های مهم قارچی با روش‌های انتشار در دیسک، انتشار در چاهک، حداقل غلظت بازدارندگی، حداقل غلظت کشندگی و بر‌همکنش اسانس بادرشبو با آنتی‌بیوتیک نیستاتین انجام شد. نتایج آزمایش‌های انتشار در دیسک و انتشار در چاهک نشان داد که اسانس بادرشبو تاثیر ضد‌قارچی قابل توجهی بر همه سویه‌های قارچی مورد مطالعه داشت. نتایج حداقل غلظت مهارکنندگی اسانس برای سویه‌های ساکارومایسس سرویزیه ،کاندیدا آلبیکانس، آسپرژیلوس نایجر، فوزاریوم سولانی و پنی‌سیلیوم اکسپنسوم به ترتیب 8، 16، 2، 8 و 4 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر بود. حداقل غلظت کشندگی برای سویه‌های مذکور به ترتیب32، 64، 8، 16 و 32 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر بود. همچنین نتایج حاصل از برهمکنش اسانس بادرشبو با آنتی‌بیوتیک ‌نیستاتین نیز حاکی از تاثیر هم‌افزایی اسانس مذکور با آنتی بیوتیک مورد آزمایش بود. با توجه به اثر قابل ملاحظه ضدقارچی مشاهده شده برای اسانس بادرشبو در پژوهش حاضر، می‌توان از آن در صنایع غذایی و دارویی استفاده کرد.