اثر یکسان سازی نرخ ارز بر ارزش افزوده بخش کشاورزی ایران با استفاده از رویکرد تعادل عمومی قابل محاسبه (CGE)
نویسندگان
1 نویسنده مسئول و استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استاد دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 استاد دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
4 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.30490/aead.2022.355889.1378چکیده
یکسانسازی نرخ ارز، در عمل، عدم تخصیص ارز به بخش های اولویت دار همچون کشاورزی است که واردات آنها با سهمیه ارزی ارزانتر از بازار آزاد صورت میگیرد؛ و با حذف اینگونه سهمیه ها، نرخ ارز موزون در کشور افزایش می یابد. در مطالعه حاضر، با طراحی یک الگوی تعادل عمومی قابل محاسبه (CGE) و استفاده از ماتریس حسابداری اجتماعی سال 1390 ، اثر افزایش سی درصدی نرخ ارز بر ارزش افزوده زیربخش های کشاورزی با دو سناریوی شبیه سازی بررسی شد. سناریوی اول مبنی بر افزایش نرخ ارز در شرایط رقابتی و بدون محدودیت عرضه و تجارت خارجی بود که نتایج بررسی این سناریو از افزایش شاخص عمومی قیمت ها و تولید ناخالص داخلی اسمی حکایت داشت؛ و بدون محدودیت تولید و عرضه، افزایش نرخ ارز به افزایش قیمت ترکیبی عوامل تولید، ارزش افزوده و صادرات زیربخش های کشاورزی و افزایش تقاضا برای عوامل تولید کشاورزی می انجامید. نتایج بررسی سناریوی دوم مبنی بر افزایش نرخ ارز و به طور همزمان کنترل قیمتهای کشاورزی و صادرات حاکی از کاهش ارزش افزوده فعالیتهای کشاورزی بود. با توجه به افزایش قیمت نهادههای کشاورزی پس از افزایش نرخ ارز، پیشنهاد میشود که برای آمادگی و تنظیم بازار و نیز کاهش ریسک تولیدکننده، حفظ ذخیرهای مناسب از نهادههای وارداتی به ویژه خوراک دام، کود و سم و دارو در کشور همواره در دستور کار مسئولان ذیربط قرار گیرد؛ و با توجه به تفاوت ریسک تولید و درآمد فعالیتها و محصولات مختلف کشاورزی نسبت به تغییرات نرخ ارز، شایسته است که نخست، با بررسی میزان تأثیرپذیری محصولات کشاورزی از تغییرات نرخ ارز، رتبه بندی آنها بر اساس درجه ضرورت و درجه تأثیرپذیری هر محصول صورت گیرد و سپس، سیاستهای حمایتی این محصولات تبیین و تدوین شود.